These are the edition's working notes, published as they were written. They record, work by work, where Migne's plate is defective or the reading uncertain: the printed form, what the English does with it, and why. They are not a groomed apparatus. Where a note argues with itself, withdraws an earlier decision, or leaves a question open, that is the record of how the reading was actually reached, and it is left standing — a conjecture that is visible can be checked, and one that has been tidied away cannot.
The English never silently repairs the page. A construable but wrong reading is rendered literally and the conjecture is recorded here, never applied to the text. How the English is produced and checked →
Governed by translation-style.md Pattern 7 and the Martyrologies rules M0–M2. The English renders what Migne prints (PL 123, cols 599A–987): Sollerius's edition, with Bouillart's 1718 readings inline in square brackets. Sollerius's commentary on each day is out of scope (M0). Bouillart's keyed notes were recovered at the plate: every page was read, and 39 of 40 are placed. 0769's key was found by no reader, so that note is recorded in data/plate-notes/9198.tsv and not placed. Stint working files: cruces-0000.md (stint A) and cruces-0004.md (stint B).
## Merge, chunks 0000–0006 (2026-09-22)
- Plate patches: 43 in
data/tei-patches/9198.json: two banners, AUGUSTI., and 40 from the stints. - Deferred
[sic:]fired once the patches landed: idorum (0601), Serapionis (0793), terterreno (0929), pratem (0951). With the stints' own[sic:]dixerit (0987), that makes five. All are compositor errors (a dropped syllable, a doubled syllable, a transposed pair, a case ending, a transposition), not worn sorts. [cj:]on the second prologue's head: AUGUSTI, read AUGUSTINI.- Note garble check (
data/briefs/USUARDUS-NOTE-GARBLE-VERDICTS.md). Every odd form in the notes was settled at the plate: Migne's print is kept, our slips are corrected. - Blind read (R1, R2;
data/briefs/USUARDUS-BLIND-READ-R{1,2}.md). Applied: - 0707 note: celebraret has Ecclesia as its subject → "what feasts the Church would celebrate".
- 0987: consecratum agrees with quem (Euprobus), not Clement.
- 0941: cum aliis pluribus → "with many others", not "very many".
- 0905: Hirenis → Hirene, matching 9215 (5 May).
## Note proofread against the plate (2026-09-22) Every one of the 101 notes in the work was read word for word against the printed page after the 0487 line-loss was found (data/briefs/USUARDUS-NOTE-PROOFREAD-P*.md).
- Signature variant, 0655: the plate signs BOUILLARD., with a d, read at 600 dpi. The Latin keeps what Migne prints. The English twin keeps "Bouillart.", because a second spelling in English reads as a second man, and the name is not what the note says. Same treatment as any misprint of his in the Latin: carried, not repaired.
- Two silent repairs by the transcriber were reverted at 0695 (Lizinio both times, as Migne sets it) and 0735 (autogragho, Migne's own misprint).
Plate: archive.org patrologiaecurs29goog, leaf = (col + 29)/2, held without drift from n314 (599/600) to n419 (809/810). 34 pages opened; corners and verdicts in data/briefs/9198-PLATE-READS-0000.json; plate-vs-twin divergences in data/briefs/9198-PENDING-TEI-PATCHES-0000.md (P1–P23). Single witness throughout.
§0 · Work-wide decisions made by this stint (stints B–F: follow these)
- Book-title banner (0000): INCIPIT USUARDI MARTYROLOGIUM PER ANNI CIRCULUM. →
HERE BEGINS THE MARTYROLOGY OF USUARDUS THROUGH THE CYCLE OF THE YEAR.Plain line, caps. - ⭐ natalis — the one-time crux (0601, first instance, Romae, natalis sancti Almachii). Rendered "the birthday of Saint X" everywhere, per §8 of the brief. In a martyrology natalis (dies natalis) is the day of the saint's DEATH: his birth into heaven, the day his feast is kept. It is not his earthly birthday, and the English word should not be read so. Natale (6 February, Dorothea, in the unanchored stretch after [0729]) takes the same rendering. Nobody glosses it again.
- ⭐ The
[cj:]on the second prologue's head (0599C). The plate (n314) prints EX LIBRIS BEATI AUGUSTI (read at prep and again here); Corpus Corporum's raw TEI says AUGUSTINI and was patched to the plate at prep. Augusti is a real word (gen. of Augustus), so there is nothing for a[sic:]to wrap, and the faithful English "from the books of blessed Augustus" attributes the prologue to the wrong man. The text that follows is Augustine's, cited by Migne himself in the same paragraph as(AUG, l. XX, contr. Faust., c. 21). That is Pattern 18's test (the English asserts something false), so the head carriesFROM THE BOOKS OF BLESSED AUGUSTUS [cj: AUGUSTI; read AUGUSTINI, "of Augustine"]. Whether AUGUSTI is a compositor's truncation or an abbreviation read as a word is not decidable from one copy and does not change the marker. - Bouillart's two keyed prologue notes (
[cn: a | …]in the Latin) are translated as[nt: …]at the same point in each head, signature "Bouillart." kept. V. C. is rendered "the most distinguished man (V. C.)", Pithaei "Pithou", D. Jacobo du Breul "Dom Jacques du Breul", bibliotheca Pratensi "the library of the Prés". - Heads. Month heads:
JANUARY HAS 31 DAYS.etc. Day heads per M1, plain (the Latin italics are typographic, not carried):On the Kalends · 1 January,The fourth day before the Nones · 2 January,The day before the Idesfor Pridie/Prid.,On the Idesfor Idus./Idibus. (both forms print), no month added after Kal.
Formulas (beyond the brief's §8 table)
| Latin | English |
|---|---|
| bare genitive commemoration: sancti X episcopi | of Saint X, bishop (the implied natalis is not supplied) |
| sanctorum X et Y / sanctorum martyrum X | of the saints X and Y / of the holy martyrs X |
| B. / S. (abbreviated) | blessed / Saint |
| quorum gesta habentur / cujus gesta … habentur | whose acts are extant |
| martyrium consummavit / martyrio consummatus est | completed his martyrdom / was consummated by martyrdom |
| martyrium est passus | suffered martyrdom |
| passi sunt | suffered |
| capite puniri / capite punita est | to be punished by beheading / was punished by beheading |
| capite truncatur / capitis decollatione | is beheaded / by the beheading of (her) head |
| gladio percussus / gladio caesus / gladio puniti | struck with the sword / slain with the sword / punished with the sword |
| igni traditus / igni combusti | given over to the fire / burned with fire |
| fustibus caesus | beaten with cudgels |
| equuleo suspensus / equuleo tortus | hung upon the rack / tortured on the rack |
| in carcere maceratus | wasted in prison |
| squalor carceris | the filth of prison |
| vita … virtutibus (et miraculis) refulsit / claruit | whose life shone (forth) with virtues (and miracles) |
| viri Dei | a man of God |
| cum aliis N / cum aliis numero N | with N others / with others to the number of N |
| jubente X | at the command of X |
| principis (of an emperor) | the emperor (tempore Claudii principis = in the time of the emperor Claudius) |
| via Appia / Salaria / Lavicana / Numentana / Cornelia / Latina | the Appian / Salarian / Lavican / Numentan / Cornelian / Latin Way (printed spelling kept) |
| Apud Africam | At Africa (the §8 Apud formula, kept even here, distinct from In Africa) |
| In Hispaniis / In Galliis / In Britanniis | In the Spains / In the Gauls / In the Britains |
| recolitur (of a feast) | is kept |
| adjectival place-names with no conventional English (Bobacensis, Beomensis, Tricastrinum, Nantonense, Vasionensis, Taruanensis, Adartenses, Trajectenses) | kept as italic Latin, nominative: "the monastery Bobacensis", "bishop Taruanensis" |
| well-known sees as adjectives (Lugdunensi, Remensi, Andegavensi, Trecassino, Rothomagensi, Parisiacensi, Autisiodorensi) | "of Lyon / Reims / Angers / Troyes / Rouen / Paris / Auxerre" |
| Bouillart brackets (M2) | Bouillart., X → [Bouillart: X] · add./Addit → [Bouillart adds: …] · Interserit → [Bouillart inserts: …] · Apud Bouillart.: → [In Bouillart: …] · legit → [Bouillart reads: …] · om. → [Bouillart omits: …] · in margine → [Bouillart in the margin: …] · ad oram paginae → "at the edge of the page" · cursivo charactere → "in cursive type". Two-word additions that say something (et prunas, et in qua) are translated; single variant words stay italic Latin in the printed case. |
Names
Conventional English used for: Peter, Paul, John (incl. Chrysostom), Basil, Isidore, Lucian, Julian (every Julianus), Fabian (pope, and the martyr-husband of Dafrosa), Sebastian, Agnes, Vincent, Anthony (Antonius the monk only), Hilary, Remigius, Felix, Marcellus, Timothy, Titus, Ignatius, Agatha, Cyril, Paula, Jerome, Bede, Augustine, Cyprian, Barnabas, Prudentius, Ephrem, Brigid, Valentine, Matthias, Simeon, James, Joseph, Cornelius, Apollonia, Eulalia, Gall, Leander, Alexander, Nestor, Mark, Luke, Arius, Benedict, Maurice, Medard, Margaret, Catherine, Genevieve, Germanus (of Auxerre, and of Paris), Habakkuk, Micah (Abbacuc et Micheae prophetarum only; the son of Martha Abacuc stays Abacuc), Charles (the Bald). Emperors: Diocletian, Maximian, Maximinus, Licinius, Decius, Gallienus, Valerian, Aurelian, Justinian, Arcadius, Trajan, Claudius, Antoninus, Marcus Antoninus, Lucius Aurelius, Numerian, Marcian (Martiani), Alexander, Julian. King: Clovis (Clodoveus). Bouillart's Lizinio (0695) kept as Lizinius and his Ducii (0725) as Ducius: they are his readings.
Latin nominative of the printed form for everyone else, including: Almachius, Martina, Concordius, Fulgentius, Eugendus, Eufrosina, Argeus, Marcellinus, Macharius, Antheros, Calixtus (0609) / Calistus (0673, printed so), Cyricus, Primus, Theogenes, Aquilinus, Geminus, Martianus, Quintus, Theodotus, Triphon, Priscus, Priscillianus, Benedicta, Dafrosa, Hermes, Aggeus, Gaius, Thelesphorus, Macra, Rictiovarus, Melanius, Clerus, Januarius, Severinus, Victorinus, Maxianus, Eugenianus, Basilissa, Antoninus, Anastasius, Celsus, Martiana, Vitalis, Revocatus, Fortunatus, Revolutus, Firminus, Nichanor, Salvius, Leucius, Satyrus, Archadius, Viventius, Eufrasius, Bonitus, Maurus, Honoratus, Titianus, Furseus, Speusippus, Elasippus, Melasippus, Leonilla, Jonilla, Neon, Sulpitius, Prisca, Moseus, Ammonius, Germanicus, Pontianus, Launomarus, Marius, Martha, Audifax, Publius, Dionysius (the Areopagite), Symphronius, Fructuosus, Augurius, Eulogius, Patroclus, Dacianus / Datianus (both printed), Orontius, Victor, Parmenas, Emerentiana, Severianus, Aquila, Babilas, Urbanus, Prilidanus, Epolonus, Mardonius, Muso, Eugenius, Metellus, Ananias, Praejectus, Amarinus; Policarpus (0693, 0787, printed Policarpi) but Polycarpus (0785, plate Polycarpi, P18); Theogenes, Marius, Dynamius, Calinicus, Thyrsus, Papias, Laudicius, Valerius, Sabinianus, Ypolitus (Ypoliti), Novatus, Flavianus, Aldegundis, Baltildis, Metranus, Saturninus, Vigilius, Pionius, Apronianus, Sisinnius, Felicianus, Firmus, Candidus, Fuscolus, Celerinus, Laurentinus, Celerina, Blasius (Bouillart's bracket) against Blavius (0763 band, Blavii, plate-confirmed, Solier: Scripsi Blavii), Deodatus, Tigris, Remedius, Fileas, Filoromus, Gelasius, Magnus, Donatus, Aventinus, Quintianus, Avitus, Dorothea, Theophilus, Antholianus, Vedastus, Amandus, Augulus, Moyses (Moysetis, 0739; Moyseos, 0759), Dionisius (printed so), Emilianus, Cointa, Salomon (main text) and Salominis (Bouillart's bracket, P10: nominative uncertain, printed form kept), Ammon (Ammonis), Ansbertus, Zoticus, Hireneus, Jacinctus, Amantius, Sotheris, Scolastica, Austreberta, Desiderius, Eufrasia, Dativus, Apelius, Anolinus, Modestus, Agabus, Polioctus, Lizinius (0755 bishop), Felicula, Zeno, Bassus, Antonius (0759 martyr, not Anthony), Protolicus, Cyrion, Bassianus, Agatho, Agricolanus, Craton, Faustinus, Jovia, Quinidus, Honesimus, Juliana, Polochronius, Secundianus, Romulus, Fintanus, Silvinus, Cleophas, Maximus, Claudius, Prepedigna, Gabinius, Tyrannio, Silvanus, Peleus, Linus, Zenobius, Potamius, Nemesius, Verolus, secundinus (lower-case on the plate's twin; kept), Servulus, Lupus, Egidius, Columba, Aristion, Abilius, Eustachius, Sinerus, Victorinus, Nicoforus, Claudianus, Dioscorus, Serapion, Eunus, Recharedus, Romanus, Rufinus, Ursacius, Albanus (Bouillart: Albini), Adrianus, Jovinus, Basileus, Sergius. Bouillart: the plate at n385 prints his name Brouillart once (P9); the English follows the plate there and nowhere else.
Printed form kept, nominative uncertain (crux, not normalized): Eugenti (0613; gen. of Eugentus or contracted Eugentius, Solier: pro Eugenti ponunt Eugenii), Thomis (0605; Tomis), Verziaco (0645), Dorcasino (0669), Asclae (0683; Ascla or Asclas), Salominis (0741), Suevo (0745), Agapis (0763; Agape or Agapis), Baldomeris (0799).
Places: Rome, Antioch, Alexandria, Carthage, Jerusalem (Hierosolimis, Hierosolimorum), Nicomedia, Caesarea, Cappadocia, Africa (Affrica in a bracket too), Egypt, Asia, Spoleto, Lyon, Paris (Parisius), Auxerre, Reims, Rennes (Redonis), Naples (Neapoli), Beauvais (Beluacus), Poitiers, Nola, Angers (Andegavis), Arles, Langres (Lingonis), Bourges (Bituricas), Troyes (Trecas), Valencia, Tarragona, Trier, Trent, Orléans (Aurelianis), Vienne, Cordoba, Verdun (Viriduno), Rouen, Barcelona (Barcinona), Seville (Hispali), Marseille (Massilia), Philippi, Smyrna (Smirna), Ephesus, Damascus, Bethlehem, Edessa, Sebaste, Tyre, Babylon, Ostia, Cumae, Perge (Pergen), Pamphylia, Nicaea, Hierapolis, Sicily, Cyprus, Pontus, Phrygia, Bithynia, Helenopolis, the Thebaid, the Hellespont, Achaia, Armenia, Lusitania, Persia (Persida) and Persis (Perside, printed so). Latin kept: Aulana, Bononia, Heraclea, Ruspe, Interamna, Arverni (Arvernis), Gavali, Cneocaesarea, Antinoum, Axus, Odobergia, Parrona, Malbodium, Cinomanni, Latiniacum, Vapingum, Thmuis, Forum Simpronii, Apollonia, Militana, Brixa, Syrmium, Adrumetum, Alemannia, Scotia, Mauritania, Castrum Cassinum, Agaunum, Fontenella, Ebredunum, Concordia.
Scripture checked (7a″)
- 0602A Apoc. 19:10, Conservus tuus sum et fratrum tuorum, Deum adora: Vulgate conservus tuus sum, et fratrum tuorum habentium testimonium Jesu. Deum adora. An abridged quotation (Augustine's), no word changed: no
[var:]. - 0602A Act. 14 (Migne's XIV, 14; Clementine 14:13), Conscissis enim vestimentis suis: a paraphrase (Vulg. conscissis tunicis suis), not quoted as a quotation: no
[var:]. - 0721 Matt. 25:34, Venite … benedicti Patris mei: ✓ Vulgate verbatim.
- 0683 traditus gratiae Dei a fratribus (Acts 14:25 / 15:40 idiom) and 0763 mortem in conspectu Domini pretiosam (Ps. 115:15) are allusions, not quotations: not marked.
Markers fired
[cj:]×1: 0599C head, AUGUSTI (§0). Plate read at n314.[sic:]0 ·[var:]0 ·[ed:]0 ·[d:]0.- Two
[sic:]DEFERRED until their patches land (the twin does not yet carry the plate's form, soverify-englishwould reject them now): 0601 idorum (P2), 0793 Serapionis (P22).
Text cruces
- 0601 Kal. Jan., superstitionibus idorum (plate, n315) for idolorum (our twin). English "idols"; deferred
[sic: idorum], P2. Same line: plate cnm diceret for cum, a turned letter, single witness, English "when he said", no patch, no marker. - 0613 compleverumt (plate, n321) for compleverunt: single letter, single witness; Solier's VL on the same page quotes compleverunt. English "completed"; nothing marked.
- 0649 edictus sit (plate, n339) for our twin's eductus sit: a real word ("proclaimed"), one letter, one copy. Solier's VL on the same page argues Eductus sit legit Beda … eductus est, i.e. the band is meant as eductus. English "led out" (the twin). Not patched, not marked: a single copy's single letter (brief §9). Orchestrator's call.
- 0657 Roma via Salaria (nominative where the formula has the locative Romae): rendered "Rome, on the Salarian Way," keeping the missing locative. Column not read at the plate (leaf 343 not on the candidate list); a case slip of Pattern 9's kind, not marked.
- 0669 gradio (twin) is gladio on the plate (n349): English "sword"; P3. Also confortari, post quae for the twin's dash, P4.
- 0673 Martha in nympha necata — nympha (printed) is late Latin for water; Solier on n351 reports Greven and Molanus in lympha and prefers nympha. Rendered "put to death in a pool".
- 0687 day head IX Kal. … Die 23. (plate, n358, zoomed) against our twin's Die 24. IX Kal. Feb. is 24 January, and the X Kal. head before it (n356) is also Die 23. Per M1 the English prints the Roman date as printed and takes the modern date from Die n: "The ninth day before the Kalends · 23 January". So two consecutive heads read 23 January; that is Migne's page. P6.
- 0713 coliiserunt (twin) is colliserunt on the plate (n371): P5. qui in eo superat (for supererat) is printed so and construes (superare "to remain over"): "which still remained".
- 0729 day head — the plate (n379) prints H Non., our twin Id Non.; Die 4 requires II (pridie Nonas). Rendered "The day before the Nones · 4 February" under Pattern 9 (a section label normalizes, the defect stays visible in the facing Latin once P7 lands).
- 0741 Bouillart bracket — plate Brouillart and Salominis (P9, P10); followed.
- 0745 Apollonia — plate incensuros (P11) and no intra in paululum quid semetipsam deliberans (P12). Rendered "deliberating herself a little something", without the preposition the plate lacks. Solier's VL (same page) knows the fuller form quid ageret, intra semetipsam.
- 0753 In Africa. sanctorum and 0759 mancipatus. cum — full stops the twin turned into commas (P13, P14); carried, including the lower-case word after each.
- 0763 Civitatem Interamnis (accusative, plate-confirmed n396): the formula's ablative is not printed. Rendered "The city of Interamna, of Saint Agapis" without a preposition; one letter, one copy, not marked.
- 0767 sanctus Paulus — plate (n398) against our Pauli; P15.
- 0769 — plate (n399) Secundiani, Romuli (P16) and a Bouillart bracket that reads Ipso die, sancti Silvini Tolosanae civitatis episcopi, not our twin's In pago Tarvenensi (P17). Followed.
- 0785 — plate (n407) Polycarpi (P18), discipulis (P19), ministravit, [ (P20).
- 0791 — plate (n410) Christi Evangelium, praedicavit (P21): the comma between object and verb is carried ("at Judaea the Gospel of Christ, preached.").
- 0793 — plate (n411) flammis incensi. Serapionis et Papias gladio caesi sunt (P22): a genitive in a nominative slot; English "Serapion", deferred
[sic: Serapionis]. - 0799 — plate (n414) conversa est. Lugduni (P23).
- 0605 caesus ad mortem then diu in carcere maceratus — "beaten to death" and then "long wasted in prison": the sequence is the text's, rendered as printed.
- 0641 cum exsufflasset illud … statim corruit — the subject of corruit is the idol; rendered "it at once fell down", keeping the Latin's unmarked change of subject.
- 0663 geminorum Speusippi, Elasippi et Melasippi — three "twins", as printed.
Keyed notes seen INSIDE the band (not added; reported per brief §9)
Besides stint A's two prologue notes, Bouillart's raised-letter layer continues through the band, each with its note set mid-page under the entry, signed BOUILLART unless stated: n330 (0631, ª before In Affrica … Revoluti); n337 (0645, ª before In monte Verziaco); n339 (0649, ª after [Bouillart., episcopi]); n355 (0681, ª after [Bouillart. legit. :); n371 (0713, martyris ª inside the om. bracket); n379 (0729, confessoris ª, Aventinus); n384 (0739, magnifice ª innotuerat); n385 (0741, ª after [Brouillart. :); n388 (0747, ª before Apud Castrum Cassinum and ᵇ before In pago Rothomagensi: note b, Haec apud Boullartium ad oram paginae leguntur manu scripta: Haec non sunt Usuardi…, is unsigned); n399 (0769, note ª Scripsit Sollerio Castellanus istud Tolosanae civitatis episcopi…, key not located in my crop). ⚑ This is a recoverable [cn: a | …] layer across the whole work — at least 11 notes in my 105 leaves, 3 of the 11 inside Bouillart brackets. Not added, per the brief; flagged for the orchestrator.
Rejected candidates (OCR list) and why
All 36 of my OCR candidates (chunks 0000–0003) were settled by a band crop on their leaves (n314 ×3, n315 ×3, n321, n328, n330, n332, n337, n339, n347, n349, n351, n355, n356, n358, n360, n375 ×3, n379 ×2, n384→n385, n388, n390, n391, n394 ×2, n398, n399, n407, n410, n411, n419). 33 are TEI right: OCR noise (qua/quae, rom/roma/Romae, eum/cum, dic/die where e and c are indistinct in that band, eliam, colum, eximi, beat, grati, reliqui, custodis, magna, paris, corum, tanta, quadam, cappadocis, cappadociam, martha) or misalignment into Solier's commentary (ammonis for Juliani 0631, confessoris for Kal. 0681, natalis for sancti 0691, udalrici for Aventini 0729, eorumdem for ejus 0753, quas for quod 0739, whose entry is actually on n385, not n384). 3 were real plate divergences and became patches: Pauli → Paulus (0767, P15), Policarpi → Polycarpi (0785, P18), Serapion → Serapionis (0793, P22). The other twenty patches were found by reading the band around the candidates.
Plate: archive.org patrologiaecurs29goog, leaf = (col + 29)/2, held without drift from n420 (811/812) to n508 (987/988); corners read first on all 29 pages opened. Reads and verdicts in data/briefs/9198-PLATE-READS-0004.json; plate-vs-twin divergences in data/briefs/9198-PENDING-TEI-PATCHES-0004.md (B1–B17). Single witness throughout.
Stint A's cruces-0000.md §0, ## Formulas and ## Names are adopted wholesale. The natalis crux is A's and is not repeated. Heads follow M1 exactly as A set them (plain, Roman first, modern date from Die n; Pridie and II → "The day before the …"; month head APRIL HAS 30 DAYS.).
Formulas (added by this stint; everything else is A's table)
| Latin | English |
|---|---|
| capitis abscisione / capitis obtruncatione / abscisso capite | by the cutting off of the (his / her) head |
| capite truncatus est / capite caesi sunt | was beheaded / were beheaded |
| capite truncatum … corpus | the … beheaded body |
| in mare mersi / omnium in mare mersorum | drowned in the sea (as A) |
| jugulatur / gladio jugulati sunt | has his throat cut / had their throats cut with the sword |
| martyrio coronatus est / coronati sunt / coronatur | was / were crowned with martyrdom / is crowned with martyrdom |
| migravit ad Christum / martyrio migravit ad Christum | passed to Christ / passed to Christ by martyrdom |
| ad bestias sunt traditi / bestiis tradidit devorandos | were given to the beasts / gave to the beasts to be devoured |
| gladio consummati sunt / abscisso capite consummatus est | were consummated by the sword / was consummated by the cutting off of his head |
| martyrium terminarunt / martyrium implevit | ended their martyrdom / fulfilled his martyrdom |
| vitae suae cursum impleverunt / cursum gloriosi certaminis impleverunt | fulfilled the course of their life / of a glorious contest |
| plumbatis / ad plumbatas est verberatus | with leaded scourges / was beaten with leaded scourges (A/C) |
| palatinus (sancti Caii palatini) | of the palace |
| Almachio praefecto (ablative absolute) | Almachius being prefect (C's "the governor being X") |
| praefectus urbis | prefect of the City (A's capital) |
| Letania major | the Greater Litany |
| Bouillart., ad oram paginae: | [Bouillart, at the edge of the page: …] (A's phrase) |
| Addit Bouillart., charactere cursivo: / Et charactere cursivo: | [Bouillart adds, in cursive type: …] / And in cursive type: (italic kept) |
| Bouillart., post martyres Africanos: | [Bouillart, after the African martyrs: …] |
| sequentia omittens | omitting what follows (A's, italic kept) |
| nihilominus / nichilominus | nonetheless / no less (not a negation; nothing added or dropped) |
Names
Checked against A's ## Names and C's (9215 cruces-0000.md) before settling; where they overlap I follow them.
Conventional English: Gregory (of Nyssa, the pope, of Heliberri), Basil, Cyprian, Peter, Paul, Innocent (pope), Patrick (both: Patricii of Arverni, 0847, and of Scotia, 0849), Gertrude (Gertrudis, main text 0849), Cuthbert (Chutberti), Benedict, Cyril, Mark (evangelist, and the martyrs Marci 0839, 0855D, as C), Luke (Lucae, 0959 deacon), Julian (every Julianus: Toledo, Caesarea, the apostate), Hilary, Alexander, John, Theodosius, Ambrose, Isidore (both), Sixtus, Stephen, Mary the Egyptian, Leo (pope; and the bishop of Senones in Bouillart's 0959 bracket), Julius (pope), Justin (the philosopher), Philip (of Gortina), Clement, Jerome, Lawrence (Laurentii), James (Jacobo, Jacobi: 0957, 0987), Simeon (Symeonis, 0955/0957, after A), George (Georgii: the martyr of Diospolis 0963, and the monk in Bouillart's 0951 bracket), Vincent (Vincentii/Vincentio, 0947, 0951, after A and C), Valerian (the emperor, and the martyr of 0933), Ezekiel, Amos, Cecilia (Caeciliam, 0815). Emperors and kings: Valerian, Gallienus (Galieni), Diocletian, Maximian, Maximinus, Severus, Licinius, Decius, Aurelian, Hadrian (Adriani, Adriano), Constantius, Commodus, Nerva, Domitian, Nero, Claudius, Antoninus Verus, Marcus Antoninus, Lucius Aurelius, Aurelius Commodus, Huneric (Hunerico).
Latin nominative of the printed form, everyone else: Marinus, Asterius, Emetherius, Celedonius, Lucius, Caius (0815, printed so), Focas, Eusebius, Victor, Victorinus, Claudianus, Bassa, Perpetua, Felicitas, Revocatus, Saturninus, Secundolus (0821, 0869), Philemon, Apollonius (0825, 0905, 0945, after C), Arrianus, Theoticus, Pontius, Patianus, Gaius, Apollinaris, Droctoveus, Germanus, Attalus, Columbanus, Quirion, Candidus, Egdunus, Macedonius, Patricia, Modesta, Theuseta, Theodora, Nimpodora, Arabia, Eufrasia, Eufrosius, Longinus, Matrona, Tatianus, Beronius, Felix, Largus, Dionysius, Cyriacus, Smaragdus, Marcellus, Eugenius, Pamphilianus, Castor, Serenus, Geretrudis (Bouillart's 0853 bracket, printed so), Quintus, Quintillus, Quartilla, Calocerus, Archippus, Vulfrannus, Serapion, Lupicinus, Afrodisius, Victorianus, Frumentius, Theodorus, Pigmenius, Romulus, Seleucus, Agapitus, Hireneus (as A), Cyrinus, Dula, Hermelandus; Ammonius, Castolus, Sebastian's gesta (conventional Sebastian), Montanus, Maxima, Eucherius, Priscus, Malchus, Guntramnus, Dorotheus, Armogastus (Armogasti: gen. in -i taken as 2nd declension), Archinimus, Satyrus, Geisericus, Eustasius, Pastor, Quirinus, Domninus, Filopolus (Filopoli), Achaicus, Regulus, Ozias, Balbina, Diodolus, Anesius (Anesi), Hermes (Hermetis, as A), venantius (0893, lower-case in the twin; kept, as A kept secundinus), Theodosia, Nicetius, Evagrius, Benignus, Agapes (0901 gen. Agapis, and the nominative Agapes printed at 0905: the printed nominative is used for both), Chionia, Pancratius, Martiana, Nicanor, Sisinnius, Amphianus, Timotheus (0909, not the disciple, as C), Diogenes, Epiphanius, Donatus, Egesippus (Egesippi, not normalized to Hegesippus), Pelusius, Dionisius (0915, printed so), Perpetuus, Procorus, Sem, Arfaxad, Appolonius (0919, plate Appolonii, B12), Domio (Domionis), Eustorgius, Zeno, Constantinus (the bishop of Vapingum, not the emperor), Carpus, Papirius, Agathonica (Agathonicae), Erminigildus, Guandregisilus, Tiburtius, Maximus, Almachius, Fronto, Proculus, Domnina, Olympias, Maro, Victorinus, Callistus, Carisius, Quintilianus, Cassianus, Matutinus, Publius, Urbanus, Martialis, Faustus, Successus, Januarius, Primitivus, Evotus, Cecilianus, Optatus, Lupercus, Apodemus, Datianus, Mappalicus, Hermogenes, Nicephorus, Helias; Eleutherius (both), Anthia, Perfectus, Thimo (Thimonis), Aristonicus, Rufus, expeditus (0947, lower-case in the twin; kept), Ursmarus, Orsmarus (Bouillart), Simphorianus, Nicolaus (as C), Sulpitius, Servilianus, Domitilla, Anianus, Venantius (Bouillart 0951, capital printed), Sapor, Ustazadis, Abdella, Ananias, Pusitius, Arator, Fortunus (Fortuni), Silvius, Vitalis, Melisius, Acepsimas, Mareas, Bicor, Tarbua, Parmenius, Chrisotelus, Mucius, Epipodius, Rusticus, Fortunatus, Achilleus, Cornelius (the duke), Mellitus, Evodius, Droctoveus, Anacletus, Marcellinus, Cirinus, Antoninus, Richarius, Anastasius, Anthimus, Ursicinus, Paulinus (the consular), Didimus, Carilippus, Agapius, Pollio, Tychicus, Secundinus, Emilianus, Tertulla, Antonia, Marianus, Euprobus.
Printed form kept, nominative uncertain (crux, not normalized): Horris (0839; Horres or Horris), Euticetis (0935; Euticetes?), Hirenis (0905; the gen. of Hirene would be Hirenes), Galatae (0947; Galata or Galatas), Helimenae (0957; Helimena or Helimenas), Caucoliberi (0947, place), Sanctonas (0987, place: an accusative after Civitate, as A's Civitatem Interamnis), Biterris (0863, place; Biterrae?).
Places. Conventional: Caesarea (of Palestine, of Cappadocia, of Licia), Rome, Antioch, Nicomedia, Toledo (Toleto), Carthage (Cartagini), Barcelona, Paris (Parisius), Sebaste, Lesser Armenia (Armeniae minoris), Nicaea (Nicea), the Thebaid, Thessalonica, Aquileia, Jerusalem (Hierosolimam), Italy, Syria, Asia, Britain (Britanniam, Britannia), Alexandria, Lyon (and Lugduno Galliae "Lyon of Gaul"), Narbonne (Narbonensi), Africa, Mauritania, Phrygia, Nazareth, Galilee, Sirmium (Sirmio, as A's Syrmium), Egypt, Pannonia, Tarsus (Tharso 0881 and Tarso 0977), Cilicia, Milan, Seville (Hispalim), Sicily, Macedonia, Corinth, Tours (Turonis), Crete, Dalmatia, Verona (Bouillart), Spain (Hispania), the Spains, Cordoba (Corduba, Cordubae), Apulia, Beroea, Armenia, the Gauls, Maritime Alps, Persis (Perside, Persidem: A's form), the Tiber (Tyberim), Babylonia, Ravenna, Syracuse (Siracusa), Paphos (Paphum), Numidia, Pergamum, Palestine, Libya, Scotia. Latin kept: Legionensis (city of Gallicia), Calagurris, the Tuburbitani, Antinoum, Nisena (Nisenam, adjectival), Apamia (twin Apamiam; plate Apaniam), Hierapolis, Arverni, Nivigella, Penarensis (the city), Surrentum, Brixa, Lindisfarne (Lindisfarnensis, as a see), Cassinum (fortress), Septimania, Antrum (island), Pentapolis, the Cabilonenses, the Silvanectenses, Scithia, Thomis (as A), Tauromenium, Gortina, Salona, Vapingum, Interamna, Cordula, Pontia (island), Caesaraugusta, Messana, Militana, Laubiae, Hainoensis (district), Ebredunum (Ebredunensi, after A), Diospolis, Valentia (the city in Gaul; not A's Spanish Valencia), Silvaenectis (Bouillart), Heliberri, Centula, Pontivus (district), Senones, Cirtensis (colony), Lambesitana (city), Luxoviensis (monastery).
Scripture checked (7a″)
- 0983 Col. 4:7, pronuncians eum fratrem carissimum ac conservum suum fore in Domino: Vulgate Tychicus, carissimus frater, et fidelis minister, et conservus in Domino. Reported speech, a paraphrase, not quoted as a quotation: no
[var:]. - 0859 Archippus, commilitonis beati Pauli, cujus meminit idem Apostolus … scribens Colossensibus: commilito is Phlm 1:2 (Archippo commilitoni nostro); Col 4:17 names him. An allusion, not a quotation: not marked.
- No other scripture is quoted in 0811–0987.
Markers fired
[sic:]×1: 0987[sic: dixerit](quem sanctus Clemens … consecratum, dixerit in Gallias). Read at n508: clean type, and the twin carries the same form. dixerit ("might have said") has no slot where the sentence needs a finite verb of sending. Solier's VARIANTES on the same page: Male legit Molanus, quem cum sanctus, alii pejus direxisset, pro direxit, quae sensum perturbant, i.e. the band is meant as direxit. It is a transposed pair (x/r), not a single letter, and multi-letter. English renders the sense: "sent [sic: dixerit] into the Gauls".[var:]0 ·[cj:]0 ·[ed:]0 ·[d:]0.- Two
[sic:]DEFERRED until their patches land: 0929 terterreno (B14), 0951 pratem (B16, flagged for the orchestrator).
Text cruces
- 0811 day head — plate n420 prints the numeral after Die. as a flat-topped italic 3 with no stem (stint A's P6 shape rule). Die 3, as the twin. "The fifth day before the Nones · 3 March".
- 0815 ad sanctam Gæciliam — plate n422 prints a clear G (single letter, single witness; not patched). English "Cecilia".
- 0827 — plate n428 Basilli (for Basilii; single witness, not patched), and three commas the twin supplies and the plate lacks (B1–B3). The English drops them at those points: "…brother of blessed Basil of Caesarea as most illustrious in life as in eloquence", "…Patianus, bishop who…". tam vita quam eloquentia clarissimi may belong to Gregory or to Basil; the genitive leaves it open and so does the English.
- 0829 — plate n429 Apaniam (for Apamiam; single witness, not patched), English "Apamia". The plate has no full stop before In Perside (B4): rendered "…were crowned with a glorious martyrdom In Persis, of the holy martyrs…", the capital kept. No comma after abbatis (B5): "abbot disciple of blessed Germanus". in libro adversum Catafrigas: rendered as a title, Against the Catafrigae.
- 0833 tempore Licinii regis — Licinius called rex: "King Licinius", as printed.
- 0839
[0839][0839]— a doubled anchor in the twin, the second fused to Apud. Carried verbatim ([0839]At Nicomedia); Migne's layout, reported only here. - 0847 reliquata pice — printed so (n438) and in the twin. Solier's VARIANTES on the page: Reliquata passim scribunt codices, so it is the codex tradition's word, not a slip of type. Rendered "melted pitch" (re-liquo, to melt); Pattern 9, no marker.
- 0855D constructo constructo — the plate (n442) prints the participle ONCE. The doubling is the digitization's (B6); English "having built a monastery", no
[d:]. Plate virtudibus for virtutibus (single witness, not patched), English "virtues". - 0869 qui pro Christo nati sunt — plate n449 against the twin's passi; an OCR candidate confirmed. Rendered "who were born for Christ" (B8). It construes and suits the martyrology's dies natalis idiom, so no
[cj:]. The Auctaria on n450 quote other codices with passi. - 0871 Cyrini martyris. qui — plate full stop (B9); lower case carried, as A did. In Antro insula with no comma (B10).
- 0891 Amos — quem Ozias … vecte per tempora transfixum necavit, ac postea semivivus patriam devectus ibique sepultus est: "killed", then "half alive… carried to his homeland". The contradiction is printed and rendered (7a); the subject also shifts silently from Ozias to Amos.
- 0893 month head and
[0893]twice — carried as printed, as A did at 0805. - 0901 day head — the plate (n465) prints III Non. where the twin has II (B11), so the twin's two consecutive II Non. heads become III (3 April) and II (4 April) on the plate. English "The third day before the Nones · 3 April".
- 0911 ecclesiasticorum actum — plate n470 (twin actuum): a syncopated genitive plural, one letter, sound; not patched. The English is the same either way.
- 0921 — plate n475 magis virtutibus (twin magnis) and extiti (twin extitit). Both one letter, one copy: not patched, English follows the twin ("great virtues", "there was"). magis is a real word, the class of A's 0649 edictus; orchestrator's call.
- 0929 — plate n479 Carpi episcopi. Papirii (B13): rendered "Carpus, bishop. Papirius, deacon, …". pro ter-|terreno (B14): the syllable is set twice across the compositor's own hyphen; English "in place of the earthly", deferred
[sic: terterreno]. remunerationem linguae fidelis martyrii munus accepit: "received the gift of martyrdom as the reward of a faithful tongue". - 0933 caesi in gladio percussi — plate n481 (twin et), B15: "beaten with cudgels, struck with the sword", with no "and" because none is printed.
- 0935 posmodum (plate n482; twin postmodum): attested spelling, not patched. capita eorum securibus sunt tunsa: "their heads were beaten with axes" (tunsa, printed; Solier's VL notes codices with tonsa).
- 0937 — decem et octo martyrum: eighteen names follow, counted.
- 0947
[0947][0947]— doubled anchor, as 0839. sed nihil laesus est: the negation is carried ("harmed in nothing"). expeditus lower case, kept. - 0951 pratem (plate n490, twin partem; B16, deferred
[sic:], flagged). Plate also maritimarum, verbo with a comma the twin lacks. Two specks on the band (after jussu, and after Domitillae) are stray sorts, not keys. - 0955 cum filia — "with a daughter": whose daughter the Latin does not say.
- 0969 Hic discipulis et interpres apostoli Petri — printed so (n499) and in the twin. A dative or ablative plural where the sentence needs the nominative discipulus. It has no slot (Pattern 12, test 1), but it is one letter on one copy, so no
[sic:](brief §9). English "disciple". Plate also Hermogenis [Bouillart… with no stop (B17). - 0977 quod ejus vita diuturna mundus immeritus sit frui — "that the world was unworthy to enjoy his life for long": immeritus carries the sense, and no negation is added.
- 0983 Tertulia (plate n506, twin Tertulla): a broken l or an i, single witness; English "Tertulla".
- 0987 —
[sic: dixerit](see Markers). iterum cum carissimo collega tentus. is a sentence without a finite verb, and the English keeps it so ("again seized with his dearest colleague."). Civitate Sanctonas: "In the city of Sanctonas", printed form kept.
Keyed notes
Bouillart's raised-letter notes keyed inside the Usuardus band on the pages I opened. None injected, and no [nt:] added. TSV-ready: leaf · corners · column · key · anchor words from our Latin with (a) at the key's position · full note text as printed (read at the plate's native resolution, crops per column, never across the gutter; spellings as printed, with [printed so] where the type is defective). 5 notes on 5 of the 29 pages opened. On n429 and n457 the key is set small but on or near the baseline, not raised. All five sit under the band's NOTAE line (mid-page or at the foot) and are signed BOUILLART; the 0855D note runs over the page and is signed "Bouillart." in roman lower case on n443.
`` n429 829/830 0829 a [Bouillart addit: Ipso die (a) sancti Attali abbatis Hic Pratensem codicem in jus vocat Sollerius, quod hujus diei sanctis adjungatur sanctus Attalus; cum exarati manu [m broken on the plate: reads ",nanu"] codices non pauci, iique quantivis pretii, sanctum illum abbatem non memorent, aliique alio modo: non credibile esse a mss. illis abfuturum, si fons ipse, unde illi ducti rivuli sunt, illum habuisset: suspicari itaque se verba Pratensis esse recentiora. Ut suas ipse ratiunculas refellat, unum oro, ut codicem inspectum veniat. Nam quid ponderis habent conjecturae contra id quod revera est? Neque nobis objiciat lituram. Nam et quadraginta duos martyres et Droctoveum abbatem Usuardi esse confitetur, qui tamen et ipsi in eadem litura scribuntur ac Attalus. Nec tamen inficior additum Attalum fuisse, quandoquidem de illo silet Dervensis codex. At Usuardo licuit suum, cum lubebat, et quibus sanctis lubebat, locupletare Martyrologium. Nec necesse fuit ut suum codicem, statim atque quidpiam in eo correxerat, quocunque transmitteret, aut per litteras notum faceret quid adjecisset codici, quid detraxisset. Jam hunc diem esse quo sanctus Attalus aut Attala commemorari debuit, ut probem nihil opus est. Acta ejus omnium versantur manibus, BOUILLART. n438 847/848 0847 a (a) Apud Aquileiam, natalis beati Hilarii In Carolino autographo SS. Hilari et Tatiani mentio facta nunquam fuit. De illis enim Dervensis codex tacet, et a Cyriaco articuli exordium capit. Praeterea in Pratensi totus hic articulus a capite ad calcem litura laborat, et quo sanctis illis locus esset, minutiori litterarum forma totus exaratus est. Nec etiam sanctos illos memorant Heriniensis et Tornacensis codices, qui Sollerio plerumque pro norma fuerunt, ex qua Pratensem aestimaret. Hic Sollerium interrogo qua causa, anteposito Pratensi, a suis desciverit. In Pratensi litura erat, variabant alii codices. His duobus tantum argumentis ubique judicavit interpolatum esse Pratensem codicem. Hoc igitur loco, aut nusquam, sua regula locum habere debuit [no stop visible at the line end] Articulum tamen totum reddit Sollerius: totus Usuardi est, Usuardus merus. De litura ne verbum quidem apud censorem; opinor, quia admonitus est nullam illic esse scripturae dissimilitudinem, et Usuardo laudi dandum esse, quod praestantium scriptorum exemplo nec turpem in scriptis putaverit lituram, nec metuerit. Cur eadem in causa, non eodem semper in Pratensem codicem animo fuerit Sollerius, ignorare malim, quam de veritatis studio, quo se ardere praedicat, quidlibet maligne suspicari. BOUILLART. n442→n443 855/856→857/858 0855D a Civitate Brixa, sancti Caloceri (a) martyris. Non solum nomen Caloceri, ut notavit Castellanus, sed etiam totum illud spatium a sanctorum [n442 ends; "sanctorum" set in bold italic] ad finem deletum est. Nec id obstat tamen quin textus Usuardini codicis purus esse Sollerio videatur. Nec certe injuria cum eadem sit manus. At scitu dignum est, qua de causa tantum honoris deferat Pratensi codici: nempe quod omnes optimae fidei codices concorditer hoc die Calocerum posuerint. Argumentandi ordo videbitur fortasse praeposterus, praesertim cum apud Sollerium Pratensis codex vetustatis titulo principatum teneat. Bouillart. n457 885/886 0885 a [Bouillart., post martyres Africanos: (a) Civitate Nicomedia, passio Postrema haec sanctorum Pastoris et Victorini commemoratio in litura scribitur eadem manu, qua reliquus articulus: postea spatium duorum versuum cum dimidio relinquitur omni scriptura vacuum, imo ita scalpello rasum, ut nullum ullius literulae vestigium vel lyncei oculi subsentire possint. Alii codices carent Pastore et Victorino, et Africanis confessoribus longam subjiciunt S. Eustasii commemoratiouem [printed so]. Hinc Sollerii querelae, Pastorem et Victorinum additos, expulsum S. Eustasium fuisse, adeoque depravatum fuisse codicem. Si mutatum dixisset, nihil reprehenderem; nam ultro fateor Carolino autographo Nicomendienses [printed so] martyres defuisse, adfuisse S. Eustasium. At idcirco codicem fuisse depravatum qui probaret Sollerius? An quod, ut ait, Pastor et Victorinus a majori cohorte sunt avulsi? sed ex codicibus, quos magno numero citat, vix duo sunt, qui de illa cohorte secum invicem consentiant, ut ipsi Sollerio numerus pro arbitrio mutari videatur. Nimirum alii codices impune potuerunt pro arbitrio augere et minuere cohortem; solus Pratensis in vftio [printed so] est. Praetereo quod addit, duos illos martyres ab aliis codicibus praetermitti. Nam id primo falsum est; illos enim referunt inter alios Rosweydinus et Aquicinctinus, quos optimae notae censet esse Sollerius. Refert etiam Gellonense martyrologium a nostro Dacherio juris publici factum. Pratensia exempla non adjungo: numerus esset, non auctoritas. Illos habent praeterea Matricula. Carthus-Ultraject et editio Galesiniana. Deinde licet in omnibus Codicibus desiderarentur, nihil tamen inde contra Pratensem. Correctio est, de qua aut admonitae non fuerunt aliae Ecclesiae, aut quam admonitae neglexerunt. S. Eustasium non dubito quin justis de causis Usuardus in secundam Aprilis diem reservaverit: quamvis illum hoc die Ado Viennensis posuerit. Acta procul dubio vidit quae nunc exciderunt. Forte etiam ad id inductus fuit Hieronymianis indicibus, quorum codex veterrimus quem prae oculis habeo, Eustasium hodie silet, secunda Aprilis memorat. BOUILLART. n494 959/960 0959 a [Addit Bouillart.: (a) Senones, sancti Leonis episcopi. Pauci sunt articuli, si qui tamen, quibus adornandis magis desudarit Sollerius. Quos codices perlustravit, perlustravit autem prope octoginta; ii omnes ita vitiosi erant, ut nulli omnino fidere ausus fuerit, collatosque simul omnes oportuerit, ut ex singulis textum erueret. Singulorum collatio, inquit ipse, textum dubit [printed so; italic], quam fieri poterit, simplicissimum. Laborem laudent alii; ego acumen et judicium vehementer admiror. Nam in tanta codicum depravatione, quis non miretur Sollerium ita Usuardi sensum callere potuisse, ut ab eo ne latum quidem unguem discederet, autographum ipsum verbum pro verbo redderet? Certe suspicabitur aliquis eum, dum huic articulo operam dabat, ob oculos habuisse apographum, quod apud se servat, et illud exscripsisse saltem usque ad Senones. Totum exscribere debuit. Non fuit quidem postrema haec commemoratio Carolini autographi. Caret enim illa Dervensis codex. At ejusdem esse manus ac reliquum articulum ne Sollerius quidem diffitetur. Atque hoc ipso die memoriam S. Leonis colit Senonensis Ecclesia, antiquiora, Martyrologia referunt, Saussaii recentius elogio celebrat. Is ipse est sanctus Leo, qui Childeberto regi episcopum Meloduni, ubi nunquam episcopus fuerat, constituere volenti, generoso animo restitit, scripta ad eum epistola, quam Sirmondus edidit tom. I Conciliorum Galliae. BOUILLART. ``
Notes on the notes: ae is written for the plate's æ throughout. In the 0829 note the italic key letter in the band stands where a preposition a would be ungrammatical (Ipso die a sancti Attali), which is how it was identified as the key; the note below begins with the same letter raised. The 0885 note's Matricula. Carthus-Ultraject has a full stop where a hyphenated title (Matricula Carthus.-Ultraject.) is meant: printed so.
Rejected candidates (OCR list) and why
All 26 OCR candidates in my range were settled by a band crop on their leaves (n422, n425, n428, n429, n449, n450, n452 ×2, n455, n456, n457, n470, n472 ×2, n474, n475, n479 ×2, n481, n482, n490, n494, n499 ×2, n504, n506).
- 23 TEI right: Romae ×3 (0815, 0875, 0951), cum (0821), vitae (0827), Columbani.] (0829; the OCR's translati is commentary misalignment), ancillae (0871), Maximae (0875), Tharso (0881), Satyri (0883), depositio (0885; OCR sancti is misalignment), admirandae (0915), vetustae (0919), qui (0921), sanctae (0929), beatissimae (0929), sanctae (0933), beatorum (0935), Lucae (0959), evangelistae (0969), Alexandriae (0969), quae (0979), exilium (0983).
- 1 not in the band on its leaf: the \Idus. candidate listed at 0915 (n472). The V Idus head it names sits on col 917; the OCR's vocatur* comes from Solier's commentary.
- 2 real plate divergences: passi → nati (0869), patched as B8; actuum → actum (0911), a one-letter sound form, NOT patched (see Text cruces and the not-patched list), orchestrator's call.
- Everything else in the patch file (B1–B7, B9–B17) was found by reading the band around the candidates, or at marker and crux sites (n438, n442, n465, n508), not from the OCR list.