MIGNE.APP

Cruces

Martyrologium 2

Usuard of Saint-Germain — read the work →

These are the edition's working notes, published as they were written. They record, work by work, where Migne's plate is defective or the reading uncertain: the printed form, what the English does with it, and why. They are not a groomed apparatus. Where a note argues with itself, withdraws an earlier decision, or leaves a question open, that is the record of how the reading was actually reached, and it is left standing — a conjecture that is visible can be checked, and one that has been tidied away cannot.

The English never silently repairs the page. A construable but wrong reading is rendered literally and the conjecture is recorded here, never applied to the text. How the English is produced and checked →

Governed by translation-style.md Pattern 7 and the Martyrologies rules M0–M2. The English renders what Migne prints (PL 124, cols 9–857). It continues 9198, and the same edition and the same scope apply. PL 124 survives in two printings (archive patrologiaecurs76unkngoog, Gallica bpt6k54939860), and each has faults the other lacks. By Wilson's ruling of 2026-09-22, where one prints a non-word and the other the sound word, the Latin follows the sound printing. Bouillart's keyed notes: every page was read, and all 62 are placed. Stint working files: cruces-0000.md (C), cruces-0004.md (D), cruces-0008.md (E), cruces-0012.md (F).

## Merge, chunks 0000–0014 (2026-09-22)

## Note proofread against the plate (2026-09-22) All 62 notes read word for word against the printed page (data/briefs/USUARDUS-NOTE-PROOFREAD-P{3,4}.md), after the 0487 line-loss was found. No other note had lost a clause or a line. Corrections were italics Migne sets and our transcription flattened, small-cap numerals, and three word errors:


Plate: archive.org patrologiaecurs76unkngoog, leaf = (odd col + 9)/2, held without drift from n9 (col 9, the opening page) to n112 (215/216). 27 archive pages and 6 Gallica pages opened. Corners and verdicts are in data/briefs/9215-PLATE-READS-0000.json, and plate-vs-twin divergences in data/briefs/9215-PENDING-TEI-PATCHES-0000.md (P1–P4). Second witness: Gallica bpt6k54939860, f = (col + 1)/2, calibrated here at f41 = 81/82 and confirmed at f55 and f57.

⭐ For stints D–F: PL 124 exists in two printings, and our TEI follows the GALLICA one. At four sites (0113 mu tos, 0119 praecipatus, 0183 santae, 0085 Passecratis.) and at the variant Hi/Illi (0113), our twin agrees with Gallica against the archive copy. The archive copy also has worn sorts of its own (0081 Die 14, 0109 ab caput). At 0119 the line breaks differ, so these are two settings of the page. Before firing any [sic:] in PL 124, look at both copies. On a site where one printing is sound, I fired nothing.

No [sic:], [var:], [cj:], [ed:] or [d:] markers were fired in this range. The reasons are at each site below and in "Rejected candidates".

§0 · Decisions this stint owns

Names

Aligned with stint A's ## Names (9198 cruces-0000) wherever the same name or place occurs.

Conventional English: Philip, James, Peter, Paul, John (apostle, pope, presbyter, the Baptist, and the martyr of 26 June), Andrew, Luke, Timothy (the disciple of Paul, Timothaei), Barnabas, Mark (Marci, 0167), Mary, Michael, Stephen (Stephani, 0033), Joanna, Herod, Clement, Ignatius, Athanasius, Hilary, Gregory (Nazianzen, and the pope), Jerome, Basil, Ambrose, Augustine (both: the Father and the apostle of the English), Cyprian, Isidore (Isidori, 0055), Paulinus, Prudentius, Eusebius, Fortunatus (the bishop-poet, 0095), Arator, Germanus, Medard (Medardi, after A), Vincent (0081 martyr; 0135 levite; the altar-list Vincentii in Bouillart's 0109 bracket is kept as Vincentius, since it stands among Latin altar-names), Sebastian (Bouillart 0109), Genevieve (Genovefae, Bouillart 0109 and 0139), Boniface (pope, 0049; martyr and the apostle of Frisia, 0123), Julian (every Julianus: the emperor, and the son of Symphorosa, 0199), Felix, Marcellus, Paula, Leo, Martin. Emperors and consuls: Diocletian, Maximian, Maximinus, Hadrian (Adriano), Julian, Valentinian, Valens, Constantine, Constantius, Domitian, Nero, Decius, Valerian, Gallienus (Galieno, 0051 and 0071, after A), Antoninus, Alexander, Aurelian, Claudius, Zeno, Honorius, Arcadius (Archadii, 0145), Severus, Stilicho (Stilicone, Bouillart 0193).

Latin nominative of the printed form, for everyone else: Hieremias, Andeolus, Policarpus (0009, 0203, printed Policarpus/Policarpi), Sigismundus, Amator, Saturninus, Alexander (pope), Eventius, Theodolus, Juvenalis (0015 bishop; 0029 martyr), Silvanus, Quiriacus, Antonia, Florianus, Curcodemus, Euthimius, Hireneus, Peregrinus, Jovinianus, Evodius, Lucius, Heliodorus, Venustus, Domitilla, Flavius Clemens, Eufrosina, Theodora, Flavius, Augustus, Augustinus (0029 martyr brothers), Victor, Hermes (Hermen: the Greek accusative form that the Vulgate also prints at Rom 16:14, used here as a genitive; A has Hermes), Job, Gordianus, Epimachus, Calepodius, Palmatius, Simplicius, Quartus, Quintus, Anthimus, Mamertus, Nereus, Achilleus, Pancratius, Dionisius (printed so, 0045 and 0085), Epiphanius, Mucius, Servatius, Pontius, Corona, Pachomius; Torquatus, Tesifon (Tesifontis; the nominative Tesifon is printed in the same entry), Secundus, Indalecius, Cecilius, Esicius, Eufrasius, Dionisia, Aquilinus, Victorianus, Maxima, Torpes (Torpetis), Eraclius, Dioscorus, Calocerus, Parthenius, Potentiana, Pudens, Basilla, Baudelius, Austregisilus, Timotheus (0073 martyr; 0173 presbyter: not the apostle's disciple, so not conventionalized), Polius, Eutichius, Polyeuctus, Victorius, Donatus, Secundinus, Castus, Emilius, Julia, Helena, Desiderius, Manahen, Chuza (Chuzae, as printed; Vulg. Lc 8:3 Chusae), Donatianus, Rogatianus, Zoellus, Servilius, Diocles, Urbanus (pope, 0085; S. Urbani in Bouillart 0139; after A's Urbanus), Leo, Quadratus (both), Simmitrius, Felicissimus, Priscus, Julius, Eutropius, Verus, Ragnulfus, Aemilius, Priamus, Lucianus, Charaunus, Conon, Sisinnius, Martyrius, Maximinus (of Trier), Restitutus, Gabinus, Crispolus, Hucbertus, Petronilla, Cantius, Cantianus, Cantianilla, Protus, Crescentianus; Nicomedes, Pamphilus, Cresus (Cresi, printed so; the proverbial Croesus), Reverianus, Caprasius, Georgius, Aurelius, Nathalia, Vincentius, Christophorus, Andochius, Tirsus, Macharius, Dionysius, Rusticus, Eleutherius, Savinus, Audoenus, Ansbertus (Bouillart 0109); Marcellinus, Serenus, Fotinus, Zacharias, Sanctus (C19), Epagatus, Maturus, Attalus, Albina, Grata, Blandina, Herasmus, Pergentinus, Laurentinus, Isaac, Lifardus, Quirinus, Zoticus, Euticus, Marcianus, Nicander, Apollonius, Eobanus, Artemius, Candida, Paulina, Amantius, Aventius, Hieremias (0129), Gildardus, Salustianus, Abundius, Primus, Felicianus, Columba, Diomedes, Basilides, Tripos (Tripodis), Madalis (printed Madalis: C18a), Plato, Getulus, Cerealis, Primitivus, Zacharias, Censurius, Landericus, Praejectus, Nicolaus, Caecilia (Bouillart 0139), Fortunatus, Nazarius, Anolinus, Celsus, Cirinus, Nabor, Felicula, Fandila, Heliseus, Abdias, Rufinus, Valerius, Rictiovarus (after A), Quintianus, Vitus, Modestus, Crescentia, Mercurius, Esichius, Maximus; Ferreolus, Ferrutio (Ferrutionis), Cyricus, Julitta, Aurelianus, Similianus, Vulmarus, Gundulfus, Avitus, Marcellianus, Fabianus (the duke, 0167), Siriacus, Marina, Gervasius, Protasius, Astasius, Ursicinus, Novatus, Praxedes, Ciriacus, Martia, Demetria, Leutfredus, Quiriacus, Apollinaris, Albanus (Alban of Verulamium: kept Latin, after A's Albanus), Turtius, Ediltrudis, Agoadus, Glibertus, Sosipater, Gallicanus, Constantia / Constancia (both printed), Lucia, Eligius, Maxentius, Perseveranda, Vigilius, Salvius, Crescens, Symphorosa, Nemesius, Justinus, Stacteus, Eugenius, Zoilus, Agapius, Plutarchus, Heraclides, Heros (Herois), Potamiena, Marcella, Bassus, Tuscus, Anastasius, Beata, Lucina, Marcialis, Alpinianus, Stratoclinianus, Corsicus, Ostianus, Aaron, Domitianus, Eparchius (Eparchi), Carilefus, Theodoricus, Leonorius.

Printed form kept, nominative uncertain (crux, not normalized): Orientis (0009; Solier: non Orientis, sed Orientii), Neopolis (0013), Niceti (0023; Nicetus or a contracted Nicetius), Amfibuli (0049, in Amfibuli urbe), Passecratis (0085; Solier Passecratis, against Pratensis Pasicratis), Niceae (0181; Niceas or Nicea), Salvi (0213; Salvus or a contracted Salvius: Bouillart's note quotes the autograph as Salvii), and Hirene (0023, from Hirenis: the Greek-declension Irene, taken as near-certain but flagged).

Places, conventional English: Egypt, Jerusalem (Hierosolimis, Hierosolymis, Hierosolimorum), Alexandria, Rome, Antioch, Nicomedia, Caesarea, Cappadocia, Palestine, Gaza, Thessalonica, Vienne, Auxerre (Autisiodoro, Autisiodorum; adjective Autisiodorensi → "of Auxerre"), Ephesus, Cyrene, Terracina, Campania, Milan, Constantinople, Persis (Perside, after A), the Tiber (Tyberim), Cyprus, Byzantium, Syria, Asia, Hierapolis, Chios (Chium), Isauria, Corsica, Africa, Athens, Paris (Parisius), Sardinia, Iconium, Trier (Treviris, after A), Aquileia (Aquilejam, Aquileia), Lyon (Lugduni, Lugdunum; adjective Lugdunensi → "of Lyon"), Arles (adjective Arelatensi → "of Arles", after A), Langres (Lingones), Bourges (Bituricas; adjective Bituricensi, Bouillart 0161 → "of Bourges"), Orléans (Aurelianensium, 0117 → "of Orléans"), Reims (Remensi → "of Reims"), Paris (Parisiacensi → "of Paris"), Troyes (Trecassino → "of Troyes"), Rouen (Rothomagensis → "bishop of Rouen"), Poitiers (Pictavensi → "of Poitiers"), Cordoba (Corduba, Cordubae, after A), Frisia, Tarsus, Cilicia, Sicily, Ravenna, Nola, Alexandria, Galatia, Italy, the Latin Gate, Britain (Britannia), Mount Or. Formulaic plurals (after A): In Galliis → In the Gauls; In Hispaniis → In the Spains; In Britanniis → In the Britains (0089, and de Britanniis, 0123); ad Hispanias → to the Spains; in Gallias → into the Gauls. Places, Latin kept (nominative): Taphnae (Taphnas), Schytia, Auscium, Noricum Ripense, the river Anisius, Pontia, Nazanzus (Nazanzi oppidum), Vindicinum (Castro Vindicino), Salamina (Salaminae), Cimela, Acci, Vergium (Vergii), Abula (Abulae), Urci, Heliberri, Carcesi (printed), Eliturgi, Lamosacum (printed, an accusative used bare: C12), Tuscia, Nivedunum, Nemausus, Mauritania Caesariensis, Portus Romanus, Namnetis (printed), Histria (Histrian), Mesia, Dorostorum, Tuder, Anaunia, Turres (Turribus Sardiniae), Carnotum, Augustodunum, Illiricum, Siscia, Aretium, Cucusa, Suessionis (printed), Senones (Senonis), Agennum, Scotia, Nicea, Samaria, Beneventum, Vesuntio (Vesuntionem), Thomis (after A), Syracusa, Verolamium, Utrina, Christoilum, Pirriberoea, Trientina (urbem), Valentianae / Valencianae (portu Valentianas / Valencianas), Engolisma, Tiburtina (urbem), Argentomacum, Lemovicae (Lemovicas), Aninsula (Aninsulae monasterio). (0161 Aurelianis → "At Orléans", after A.)

Adjectival place-names with no conventional English, after A's form "the monastery Bobacensis": the territory Vivariensis (0009, 0209), the city Sedunensis, the mines Fanensis, the Church Tungrensis, the district Forojuliensis, the city Spellatensis, the city Dorostorensis, the city Arausica, the territory Adartensis, the monastery Lirinensis, bishop Noviomensis, the district Madriacensis, the city Romatiana, the territory Senonicus, the district Cinomannicus (Bouillart 0213). Caesariensis bishop (0109) → "bishop of Caesarea".

Formulas (beyond the brief's §8 table; aligned with A's)

LatinEnglish
bare genitive commemoration sancti X episcopiof Saint X, bishop (no natalis supplied)
sanctorum martyrum X / beatorum martyrum Xof the holy martyrs X / of the blessed martyrs X
sancti Patris nostri Xof our holy Father X
bare-genitive entry with no sancti (Job prophetae, Helisei prophetae)Of Job the prophet / Of Heliseus the prophet
X civitate Y (region + city)In X, in the city of Y
Y civitatem Z (apposition, Terracinam Campaniae urbem)at Y, a city of Z
via Numentana / Salaria / Latina / Appia / Ardeatina / Aurelia / Tiburtina / Ostiensis / Triumphalis; via Salaria veterithe Numentan / Salarian / Latin / Appian / Ardeatine / Aurelian / Tiburtine / Ostian / Triumphal Way; the old Salarian Way
quorum gesta habenturwhose acts are extant
capite plexus, capite caesus, decollatus, capite truncaturbeheaded (the first three); is cut off by the head (capite truncatur, literal)
capitis abscisione / capitis detruncatione / obtruncatione capitisby the cutting off of the head
capitali sententia punitus / multatus / occubuitpunished by capital sentence / fell by capital sentence
capite amputato, martyrium sumpsithis head being cut off, took up martyrdom
gladio animadversiput to the sword (§8)
gladio feriri / gladio percussus / gladio caesi / gladio peremptus / gladio necatusstruck with the sword / struck with the sword / cut down with the sword / slain with the sword / slain with the sword
plumbatis caedituris beaten with leaded scourges
fustibus caesusbeaten with cudgels
equuleo suspensushung upon the rack
palmam martyrii adeptus est / percepitobtained / received the palm of martyrdom
martyrium consummavit / complevitconsummated / completed his martyrdom
in pace quievit / sancto fine quievit / glorioso fine quievitrested in peace / in a holy end / with a glorious end
migravit ad coelos / ad Christum / ad coelestia regnapassed to the heavens / to Christ / to the heavenly kingdoms
spiritum emisitgave up the spirit
in confessione Domini / Christiin the confession of the Lord / of Christ
cum aliis Nwith N others
sub judice X, praeside X (ablative absolute)under the judge X; the governor being X
Ipso die / Eodem die / Ipso item die / Eodem ipso die / Ipsa dieOn this same day / On the same day / On this same day also / On the same very day / On this same day
Apud X (even of a region: Apud Aegyptum, Apud Siciliam, Apud Corsicam, Apud Cyprum)At X
fratrum (of a set including a sister, 0105)brothers (literal)
primiceriusprimicerius (kept: an office-title)
praepositus cubiculichamberlain
Bouillart brackets (M2, as A)Addit → [Bouillart adds: …] · Interserit → [Bouillart inserts: …] · Apud Bouillart: → [In Bouillart: …] · Bouillart.: + clause → [Bouillart: …] · Bouillart., X → [Bouillart: X] · om. → [Bouillart omits natalis] · pro … (0161) → "instead of …", leader dots carried · Add. Bouill.: standing OUTSIDE its bracket (0135) → Bouillart adds: [ … ], keeping the printed layout

Keyed notes

Bouillart's raised-letter notes keyed INSIDE the Usuardus band on pages I opened. None injected, and no [nt:] added. TSV-ready: leaf · corners · column · key · anchor words from our Latin with (a) at the key · full note text as printed. Each was read at the plate's native resolution, crops in one column at a time where the note runs across the gutter (the "A"/"B"/"C"/"D" standing between the note's columns is Migne's band letter, not note text).

n54 99/100 0099 a malleo ad extremum ligneo (a) manibus eorum contritis In codice hæc omnia : Postea vero tam frixorii quam suspensionis in equuleo ac ignis pœnuriam passi, malleo ad extremum ligneo in litura versantur. Eadem tamen exhibent codices omnes. Vetustior igitur hæc litura est, quam ullum Usuardini Martyrologii apographum. BOUILLART.

n59 109/110 0109 a [ Addit Bouill.: (a) Parisius, monasterio beati Germani Ista cryptarum dedicatio San.-Germanensis Ecclesiæ ita propria est, ut mirum non sit eam ab iis qui Martyrologium Usuardi exscripserunt, fuisse prætermissam. Sollerio tamen satis est argumenti, longam illam orationem tribuendam Usuardo non esse, quod alii codices fere omnes repugnant, et præsertim Pratensis B, in quo Sirmondus erasam esse testatus est. Hæc postrema ratio, fateor, Sollerio debuit nonnihil negotii facessere. Sed in culpa est tamen, cum eam ob causam negat ab Usuardo scriptum esse, quod perfecta scripturæ similitudo scriptum ab illo fuisse persuadet. Nodus erat solutu difficilis ? Expectaret aliquandiu, seque sustineret ; percunctaretur per litteras quid apud Usuardum cryptæ sint ; cur semel et iterum annuntietur illa dedicatio ; cur illam Pratensis codex B silentio prætereat. Hæc erant accurati editoris. Paucis nodum solvo. Ubi nunc in monasterio San-Germanensi exstrunctum visitur elegantissimum B. Virginis Mariæ sacellum, cryptæ olim fuerunt, seu altaria subterranea, quorum dedicationis festus dies, Usuardi tempore, Kalendis Junii agebatur. Postea eadem dedicatio celebrata est IV Idus, ut pate ex Prat. codicibus ; quæ tandem celebrari desiit, postquam B. Mariæ sacellum ab Hugone de Yssiaco, monasterii Pratensis abbate, cryptarum loco erectum est. Jam si quæsierit Sollerius cur illius dedicationis commemoratio in Prat. codice B. deleta fuerit, in promptu est ratio. Destructis altaribus, quod accidit dum in usu erat iste codex, desita est annuntiari illorum dedicatio; hincque factum est ut illam recentiores codices, seu a quadringentis annis exarati, prorsus omitterent. BOUILLART.

n64 119/120 0119 a [ Addit Bouillart.: (a) Civitate Niveduno sanctorum Zotici Nihil hic de Castellano queror. Imo in Pratensem codicem videtur hoc loco propensior fuisse quam par erat. Nam quantum ex Sollerii in hunc et sequentem diem observationibus et ex præfatione conjectare possum, non admonitus fuit eruditus ille scriptor, avulsum ex codice Pratensi folium, aliudque ejus loco assutum fuisse. Forte Castellani oculis fucum fecit membrana æque exstrita, atramentum æque decolor, forma litterarum haud multum assimilis, ut fere coævam et eamdem nullo discrimine manum habuerit. Sed firmioribus causa nostra nititur subsidiis, quam ut quidvis dissimulare debeamus, præsertim cum hujusmodi nævus magis illi faveat quod adversetur. Hinc enim reliqui codicis vetustas, elegantia, dignitas magis enitescunt, ut umbræ tabellis addunt decus. Itaque his diebus 3, 4, 5 et 6, codicem arbitrio Sollerii permitto. Corrigat, mutet, addat, detrahat ; nihil ad me attinet BOUILLART.

n111→n112 213/214 (cont. 215/216) 0213 a sancti Eparchi confessoris. (a) In pago Cinomannico De tribus ultimis commemorationibus Carolinum autographum sic habet : Aninsulæ in monasterio, sancti Carilefi presbiteri. Item in territorio Remensi sancti Theodorici presbtieri. In portu Valentianas, sancti Salvii confessoris. In suo Codice Usuardus, pro Aninsulæ in monasterio, scripsit, in pago Cinomannico. Quæ correctio non hoc loco tantum, sed etiam pluribus aliis occurrit. Causam hanc esse verisimile est, quod plerisque multo minus nota sint peculiaria quædam loca, quam regiones, ubi sita sunt. Ut igitur quibus futurum in usu erat martyrologium, illi facilius perspectum haberent quibuscum communis ipsis erat in sanctum quempiam veneratio ; regiones potius ubi sanctorum cultus celebris erat, quam loca designavit. Forte etiam causæ huic accessit altera, nempe ut variaret orationem. Jam ante scripserat in territorio Lugdunensi pro peculiari loco, ubi sanctus Domicianus obierat et colebatur : postea scripsit in pago Cinomannico ut eodem modo alia tamen voce denotaret locum, ubi notus erat sanctus Carilefus. Atque sic minus affert fastidii vox territorium, qua in tertia commemoratione uti debebat. Addo hujus generis correctiones non venire in mentem interpolatori. Sane ejusmodi homines addere, demere, transferre soleant ; sed quid lucri est peculiaris loci nomen delere ut generalius regionis nomen indicetur? De sancto Theodorico nihil est, quod in tuenda correctione laborem. Illum presbyterum in Carolino autographo vocaverit ; confessoris titulo donaverit in suo codice, perinde est, et in nugis hujusmodi hariolari non vacat. Salvius autem quam docte hinc erasus fuerit, patet ex iis quæ ad diem 26 Junii observavimus. Denique sanctum Leonorium apposite hic memoratum fuisse, res est extra [n112:] controversiam posita. Leonorius ille est, qui a puero educatus et primis religionis Christianæ elementis a sancto Hilduto imbutus, postea episcopus sine sede creatus est, ut Christi nomen quocunque ferre liberius posset. Celebris fuit sexto Ecclesiæ sæculo, regnante in Gallia Childeberto, cui acceptissimus erat. De illo plura narrant Usserius in Britannicarum Ecclesiarum antiquitatibus et Cointius in Annalibus Ecclesiasticis Francorum, quæ huc referre præsentis non est instituti.

Possibly a fifth key: n104 (199/200), a small raised mark after cujus corpus in the Zoilus entry (0199). The page's NOTAE carry no keyed note ("Puros censeo Praten., Herinien., Antuerp.-Majorem et Muneratum."). Reported, not interpreted. It may be a stray or foul sort.

Pages opened with the band checked and no keyed note: n9, n11, n12, n14, n18, n21, n22, n26, n32, n45, n47, n51, n55, n57, n61, n66, n76, n84, n96, n101, n106. ⚠ n12's band (0015) runs over to n13, which I did not open, so a key for the 0017 part of that band would sit on n13's NOTAE.

Cruces

C1 · 0009 banner. See §0.

C2 · 0009 sancti Orientis episcopi. Printed Orientis (plate n9). Solier's VARIANTES on the same page: Orientis scribunt et codices pro textu citati, et alii passim, male fortasse, nam hodie legunt omnes, non Orientis, sed Orientii. The nominative is uncertain (Oriens? Orientius?), so the printed form is kept, per brief §6: "of Saint Orientis, bishop".

C3 · 0009 Taphnas, Schytiam, Hierosolimorum, Policarpus. Plate-confirmed. Solier (VARIANTES, n9) says outright that these codex spellings were left in the text on purpose: Ad menda libraria fere reducuntur, ut Egypto, Schytiam, Hierosolimorum, Policarpus, Autisiodoro, etc. Quae quia aetatem suam redolent, intacta pleraque in textu relicta sunt. That is the edition's policy, and it governs every codex spelling in this range: Pattern 9, no marker. Taphnas is an accusative plural → Taphnae; Schytia is kept; Jerusalem is conventional.

C4 · 0013 Neopolis. Genitive of a nominative that cannot be recovered with confidence (Solier mentions the Neapolis variant). The printed form is kept.

C5 · 0015 post vincula, carceres, equuleum, ungula et ignes. Plate n12 prints ungula in a list of accusatives (the expected form is ungulam/ungulas). English "the claw" carries no case, so there is nothing to render or to mark. This is a case slip with no English exponent, of the same kind as Pattern 9's gender slips. Crux only.

C6 · 0019 Item in metalla Fanensi. A neuter plural metalla with the singular ablative adjective Fanensi. Plate n14 confirms it, and Solier (VARIANTES) confirms the codices: In metalla Fanensi (non Fatensi, ut habet Antverp.-Maj.) legunt constanter codices. Rendered "Also in the mines Fanensis". The number of metalla is carried by "mines".

C7 · 0023 Hirenei, Peregrini et Hirenis; Niceti. Hirenis is read as the genitive of Hirene (Irene), a woman among two men; a near-certain nominative. Niceti could be Nicetus or a contracted Nicetius, so the printed form is kept.

C8 · 0035 Castro Vindicino, depositio beati confessoris. Plate n22: beati at a line end, confessoris at the start of the next, and no name. The entry commemorates a confessor with no name, unless beati IS the name (the confessor Beatus of Vendôme is kept on 9 May), in which case the reading is "of Beatus, confessor". Rendered literally, "the deposition of the blessed confessor". The English asserts nothing false, only less, so no [cj:] (Pattern 18's bar is a false assertion). ⚑ If a later reader finds Solier's Observatio on this entry (n22 or n23; I did not read the commentary), it may settle it.

C9 · 0035 Hermen; Nazanzi oppidum; ut Hieronymus … perhibet. Hermes: see Names. Apud Nazanzi oppidum is "at the town of Nazanzus" (the genitive of the town's name, printed so). The Gregory sentence is heavily parenthetical (qui post multa documenta, in loco suo, ut Hieronymus, ab eodem in divinis libris instructus, perhibet, episcopum ordinans, ruri vitam monachi exercuit). It is rendered in the printed order, with in loco suo taken with episcopum ordinans, "ordaining a bishop in his own place".

C10 · 0043 sancti Mamerti episcopi et confessori. Plate n26 prints confessori, a dative, in a genitive phrase. It is single-witness, a single letter, and has no English exponent. Rendered "bishop and confessor" and logged as single-witness, per brief §9 (no second copy was consulted for this site). Not a [sic:].

C11 · 0049 in Amfibuli urbe. "in the city of Amfibuli": the printed genitive kept.

C12 · 0055 the seven sees. Torquatus Acci, Tesifon Vergii, Secundus Abulae, Indalecius Urci, Cecilius Heliberri, Esicius Carcesi, Eufrasius Eliturgi quieverunt: locatives or indeclinables. Nominatives given: Acci, Vergium, Abula, Urci, Heliberri, Carcesi (printed form kept; Carcesa? Carcesum?), Eliturgi. Lamosacum, passio is an accusative used bare as a locative heading (Solier: Lamosacum, vel Lamosaco, vel Lampsaci legunt codices omnes). The printed form is kept: "At Lamosacum". Plate n32: after quieverunt, no point is visible before Apud on this very worn page. The TEI's stop is kept (see the patches file).

C13 · 0061 III Kal. Maias. An in-entry Roman date with the month printed: "on the third day before the Kalends of May", per brief §4. No modern date added.

C14 · 0081 day head and tetrachae. The archive copy (n45) prints IX Kal. … Die 14.; Gallica f41 prints Die 24. cleanly. Our twin has Die 24., which is the only number that fits the sequence, so the English reads 24 May and no M1 disagreement arises. Herodis tetrachae is printed so on both copies (for tetrarchae; Vulg. Act 13:1 Tetrarchae). It is a codex spelling of the kind Solier keeps (C3): rendered "Herod the tetrarch" under Pattern 9, no marker.

C15 · 0085 Passecratis. Valentionis,. Our twin and Gallica f43 print a full stop inside the list of names. The archive n47 prints a comma. Both are clean: a press variant. The English keeps the twin's full stop (Pattern 8), which leaves a sentence fragment "Valentio, and two others crowned together." That is the printed setting of one of the two printings, not our error.

C16 · 0093 civiate. The plate prints civitate (P1). The English renders the plate: "in the city Dorostorensis".

C17 · 0099 ac ignis penuriam passi. Rendered literally, "the want of fire": an odd torment after the frying-pan and the rack (Solier, VARIANTES: Neutrum valet of the alternatives injuriam and poenam, constanter legunt penuriam, ut nos in textu servandum putavimus). Bouillart's keyed note (above) records that the whole clause Postea vero … ligneo stands in an erasure in his codex. This is Migne's text, plate-confirmed at n54. No marker.

C18 · 0109 Bouillart's first bracket. It opens [ Addit Bouill.: and is never closed on the plate (n59, read to the end of the band). It is carried unclosed in the English. The altar list prints Macharii Dionysii with no comma (Gallica f55 likewise); kept, so the English reads "of Macharius Dionysius". ad caput vero: archive ab, Gallica and TEI ad (see the patches file).

C19 · 0113 Zachariae presbyteri, sancti diaconi, Epagati. In a list of the martyrs of Lyon, sancti diaconi is the deacon Sanctus (Eusebius, HE V.1, which this very entry cites as in historia ecclesiastica). The lower-case initial is Migne's on both copies. Rendered "Sanctus, deacon", so that the list keeps its martyr. "The holy deacon" would silently drop a name from a roll of names. This construes the printed word as a name, which in the list's grammar it is; it does not emend it.

C20 · 0119 praecipatus; ne ejus terrentur exemplo. praecipatus → "cast headlong" (P3, press variant). terrentur is printed on both copies (an indicative after ne, where terrerentur is wanted; the archive divides it ter-|rentur, and it is one word). English "lest they be terrified" has no mood to carry the slip. Mood anomalies are the class Pattern 18a declines, so crux only.

C21 · 0145 quem Anolinus … diu maceratum et afflictum in carcere, cum quo sanctissimum puerum Celsum … gladio feriri jussit. An anacoluthon: quem is never governed, and cum quo takes the accusative Celsum. Rendered literally, keeping the break. The same goes for Horum corpora … beatus Ambrosius … reperit, which follows the printed order.

C22 · 0155 peregerunt [ Interserit Bouillart: … martyris.] Apud Mesiam. No full stop after peregerunt: the bracket's own stop closes the sentence. The English carries it as printed (Pattern 8).

C23 · 0161 [ Apud Bouillart, [0163] pro, Eod. die, . . . . . viri: …]. The column anchor [0163] stands inside the bracket and stays in place. The leader dots are carried dot for dot (E7). The quoted incipit–explicit of the replaced entry stays in italic Latin, since it is a locator: "[In Bouillart, [0163] instead of Eod. die, . . . . . viri: …]".

C24 · 0167 acutos [clavos] acceperunt. Migne's own bracketed supply. It is carried in square brackets as "sharp [nails]" and is not one of ours.

C25 · 0169 et ita incorrupta eorum corpora, ac si eodem die fuissent interempti. There is no finite verb. Rendered as printed, "and their bodies so incorrupt, as if…": nothing is supplied.

C26 · 0127 juxta quem tres virgines filiae ipsius prophetissae. Usuardus prints three daughters, where Act 21:9 has filiae quatuor virgines prophetantes. The English says three, as printed. This is Usuardus's own content, not a quoted verse, so no [var:] (Pattern 14 is for a verse quoted as a quotation).

C27 · 0181 Niceae, Romatianae civitatis episcopi. Printed genitive kept (Niceas? Nicea?).

C28 · 0189 percussus gladio in [0191] corpore, Christi martyrem fecit. Literally "struck with the sword in the body, made a martyr of Christ". Presumably se or eum is understood (he made himself Christ's martyr), but nothing is supplied, and the anchor stays mid-phrase where the plate breaks the column.

C29 · 0209 Romae, natalis [ Bouillart. om. natalis] beatissimae Lucinae. The bracket sits right after the word it omits, so the English places "[Bouillart omits natalis]" right after "the birthday".

C30 · 0213 qui primis illic heremiticam vitam exercuit. Plate n111 prints primis, a real form (dative/ablative plural) with no slot here: primus ("who first there practised") is the likely sense. The English renders the printed plural as "among the first", which is literal and does not assert anything the author denies, so it is below Pattern 18's bar. Crux only. 0213 sancti Salvi. The printed genitive is kept (see Names). Bouillart's note quotes the autograph as Salvii.

C31 · 0203 ut scribit Hieronymus apostolorum temporum vicinum. vicinum agrees with quem (Irenaeus): rendered "near to the times of the apostles", attached to Irenaeus, not to Jerome.

Scripture checked (7a″)

No verse is quoted AS a quotation anywhere in 0009–0213. Allusions were phrase-searched in sources/vulgate/clementine-flat.txt so that the names and details would be checked:

Rejected candidates (and why)


Stint D, 2026-09-21. Cols 0219–0435: 2 July to 4 September. Plate witnesses and every page opened are in data/briefs/9215-PLATE-READS-0004.json; the Latin's catch-up is in data/briefs/9215-PENDING-TEI-PATCHES-0004.md.

Markers fired in this range: none. No [sic:], [var:], [cj:], [ed:] or [d:]. Every non-word our twin carries in 0004–0007 turned out, at the plate, to be either a transcription error (both printings sound) or a press variant (Gallica defective, archive sound). In both cases the English follows the sound reading and a patch is filed. Nothing was left to accuse Migne of.

Calendar

Readings rendered from the plate (patch filed)

Press variants between two SOUND printings (crux only, English follows our TEI)

Text cruces (rendered as printed; no marker)

Scripture checked (brief §5, 7a″)

No verse is quoted AS a quotation anywhere in 0004–0007. References and epithets checked against sources/vulgate/clementine-flat.txt:

Keyed notes

Bouillart's raised-letter notes set INSIDE the Usuardus band, read at full resolution on every page opened. Not injected (orchestrator recovers them to data/plate-notes/9215.tsv); no [nt:] added. One TSV-ready line per note: leaf · corners · column · key · anchor words (our Latin, (a) at the key) · full text as printed. Pages opened with NO keyed note in the band: n115, n121, n131, n135, n145, n150, n172, n173, n174, n187, n190, n194, n201, n207, n208, n212, n218. Band pages NOT opened were not surveyed.

`` n114 219/220 0219 a Monegundis religiosae [ Bouillart. (a) Deo sacratae] Hanc codicis Pratensis lectionem, sanctae Monegundis Deo sacratae, Sollerius optimam esse confitetur. Sed quia Heriniensis et Tornacensis codices religiosam legunt, timuit ne vel in rebus nihili Pratensem antetulisse videretur. n143 277/278 0277 a . . . . . cum aliis decem. (a) In pago Bononiensi Post Damascenos martyres in Carolino autographo sic : Civitate Corduba sancti Pauli diaconi et martyris. Ipso die sanctae Margaritae virginis. Utraque illa commemoratio nunquam ab Usuardo facta scripto est. Unus duntaxat versus scalpello rasus est ; quod spatium nunquam Paulum et Margaritam continere potuit. Cur ergo Codices omnes, praeter Pratensem, utrumque commemorant ? forte memoriter Margaritam dictavit Usuardus : forte etiam paulo post Usuardum addita est. Nodus inextricabilis, donec ex aliqua Bibliotheca prodeat Codex ipse, qui Carolo regi oblatus fuit. Quod ad sanctum Paulum attinet, difficile dictu cur illum deleverit Usuardus : nam ipsi videntur cordi fuisse sancti ex Hispania, et suum hic Paulus occupasset locum ; si quidem teste domno Eulogio martyre, obierit ille XIII Kal. Augusti, feria 2, an. 851. Quantum conjectura assequi possum, concurrentibus eodem die duobus sanctis, quorum alter longinquae regionis, alter vicinus erat, hunc alteri praeposuit Usuardus. Sancti Vulmari vitam habes parte I tertii saeculi Bened., p. 234. n176 343/344 0343 a tempore Diocletiani imperatoris. (a) Apud Viennam Galliae urbem Locus ubi nunc legitur sancti Severi commemoratio, erasus olim fuit. Item articulus sequens a capite ad calcem totus est scalpello laceratus, tacente Sollerio et correctionem admittente. Quinam olim fuerunt sancti his locis memorati ? quo abierunt, R. P., tui illi antiqui codices, unde sumendam putas primigeniam Usuardi nativamque simplicitatem ? Illos in medium profer, ut soles, ostenta. Nihilne fraudis hic et imposturae latet ? nonne Usuardi symmista aliquis exstitit, qui suum stylum ad Usuardinum accommodandum esse censuerit ? Sed, amoto ludo, fatere tandem lituras et emendationes nihil quidquam nocere Usuardini textus puritati, cum, quae totum codicem descripsit, eadem correxit manus. n182 355/356 0355 a Quiriacus [ Bouillart.: (a) eodem die passi sunt Romae Pro eodem die passi sunt Romae sub praefecto Pertinace, quae suo codici Usuardus addidit, in Carolino autographo sic erat : Passi sunt item eodem die in praefata urbe. Correctionem ab Usuardo factam esse nemo sanorum oculorum dubitaverit. At unde didicerit eodem die passos illos esse martyres, praefectum Urbis tunc fuisse Pertinacem ; Nimmiam et Julianam aliosque viginti socios Quiriaco, Largioni et Crescentiano adjungendos esse ; omnes denique illos martyres die XII Augusti in coelos migrasse, plane nescio. Nihil horum videre memini in Actis B. Marcelli apud Monbritium, nec uspiam alibi. Sed haec omnia argumento sunt Usuardum ex Adone aliisque Martyrologiis sumpsisse quae pro suis uteretur, cum nihil melius habuit ; multaque legisse, quae nunquam illi legerant. Utinam quae sanctorum illorum martyrum Acta vidit, ea nunc e tenebris prodirent. Nam in iis quae sunt edita, quot versus totidem fere fabulae. BOUILLART. n183+n184 357/358+359/360 0357 a dilata morte faciebat. (a) Pictavis, sanctae Radegundis Aequali quidem, sed certe non eadem manu addita est huic articulo sancta Radegundis ; quam tamen ut ab Usuardo scriptam admittit Sollerius, nulla interim pristinae liturae facta mentione, quam dissimulat, quoties nihil in suis codicibus occurrit quo Pratensi codici actionem interpolationis intendere valeat. Nec ullum hujus liturae in Dervensi codice, vestigium quamvis omnino duo versus erasi fuerint. Fuerunt igitur erasi ante ullum aliud exemplum. Ergo ab auctore. BOUILLART. n199 389/390 0389 a Claudii, Asterii, Neonis, (a) Domninae et Theonillae Multum differt Carolinum autographum. Zacheus qui quarto loco hic, in Dervensi codice ponitur secundo. Claudius ejusque socii, qui secundam in Pratensi, tertiam in Dervensi sedem occupant. Denique sanctus ille Claudius, qui quatuor in Pratensi socios habet, nonnisi duos habet in Dervensi, nempe Asterium et Neonem. Atque ut haec omnia corrigeret Usuardus, in suo codice totos quinque versus oblitteravit. Non dicam eamdem esse manum, id centies iterasse sat est. Videamus quibus causis ad corrigendum adductus fuerit Usuardus. De ordine quo sanctos illos composuit, Sollerius, opinor, auctorem in jus non vocabit. Res est nihili, in qua defendenda religioni fuerit immorari. Neque etiam inficiabitur Pratensis codicis censor, Claudio, Asterio et Neoni recte adjectas fuisse Domninam et Theonillam. Habemus eorum acta proconsularia integra atque germana, ubi quinque illi martyres nominatim ad confitendam fidem vocantur et suppliciis cruciantur ; et in fine, habita est passio haec in civitate Aegea, sub Lysia praeside, x Kal. Sept. Augusto et Aristobolo consulibus. In Carolino autographo non fuerunt haec verba, qui post acerba tormenta cruci affixi sunt, quae tamen Sollerius ut Usuardina suo articulo inseruit. Tres martyres Claudius, Asterius, Neon in Dervensi codice nulla addito nominantur. BOUILLART. n205 401/402 0401 a [ Bouillart.: . . . complevit. (a) In territorio Lemovicensi Deest Carolino autographo S. Aredius ; et ejus loco : Autisiodoro Eleutherii episcopi. Postea Eleutherium hinc erasit Usuardus, lectis, ut conjicere est ; sancti illius praesulis Actis, quae mortem ejus non 26, sed 16 Augusti die consignant. Sextus decimus ille numeratur Autisiodorensis Ecclesiae episcopus, quem obiisse ferunt an. 551 : quod si verum est, falsae sunt notae chronologicae omnes, quibus usus est Anonymus in nova Labbei Bibliotheca, t. I, pag. 419. Quod S. Aredium spectat, Usuardum deceptum fuisse oportet Actis quibusdam illius sancti diversis ab iis quae juris publici fecit nostri Sodalitii praecipuum decus Mabillio, tom. I, Act., pag. 349 : haec enim narrant Aredium IX Kal. Sept. convocatis discipulis, eos de proxima sua morte monuisse ; et hora secunda noctis animam reddidisse. Quae secunda noctis hora si secundam post mediam noctem significet, mortuus fuerit Aredius VIII Kal. Septembris ; sin tantum secundam ab occasu solis indicet, IX Kal. obierit. Testatur Bernardus Guido in Bibliotheca Labbeana, pag. 631, festum S. Aredii agi VIII Kal. Septembris. BOUILLART. ``

Transcription notes, all archive copy (these notes were not collated on Gallica):

Names

Aligned with stint A (9198 cruces-0000) and stint C (9215 cruces-0000) wherever the same name or place occurs; their conventions are followed for every overlap.

Conventional English: Peter, Paul, Thomas, James (apostle, 0295; and James of Nisibis, 0261), John (the evangelist, the Baptist, the presbyter 0373, the martyr 0405), Bartholomew, Mark, Stephen (protomartyr, and the pope, both under 0319; the pope also 0297), Gregory (of Neocaesarea 0221; the pope 0339, 0431), Martin, Benedict, Laurence, Cyprian, Jerome (Hieronimus), Augustine, Bede, Oswald (king of the English), Julian (every Julianus), Hilary (the monk of Ostia, 0263), Philip, Mary, Mary Magdalene, Vincent (the Roman martyr 0291, the subdeacon 0335, the martyr 0397), Christopher (the martyr 0291/0295; and the Cordoba monk 0379, printed Christofori both times), Margaret (Bouillart 0277, after A), Boniface (0371, after C), Lucian (0319, after A), Germanus (of Paris 0295; of Auxerre 0309, 0315), Felix, Marcellus, Paula, Helena (kept Latin, after C), Cirillus (kept Latin: printed Cirilli, the bishop at 0239 and the martyr at 0319). Emperors: Nero, Aurelian, Decius, Antoninus, Valerian, Gallienus (Galiani, 0243; Galieni, 0313, 0383, 0393), Trajan, Maximinus, Constantine, Constantius, Vespasian, Maximian, Diocletian, Honorius, Hadrian (Adriano), Licinius, Commodus, Aurelius, Arcadius (Archadius).

Biblical figures printed in a Vulgate or Latin form (brief §6, Hieremias stays Hieremias): Oseas (Oseae), Isaias, Joel, Esdras, Daniel, Samuel, Moyses (Moysi), Gedeon, Jesus Nave, Anna, Joseph (Justus), Aquila, Priscilla, Nason, Epafras (Epafrae), Herastus (Herasti), Aristarchus, Zacheus, Febe (Feben, the Greek accusative printed as a genitive, as C's Hermen), Sintice (Sinticen, likewise), Gamaliel.

Latin nominative of the printed form, everyone else: Processus, Martinianus, Aristo, Crescentianus, Euticianus, Urbanus, Vitalis, Justus, Felicissimus, Martia, Symphorosa, Monegundis, Hireneus (after C), Mustiola, Anatholius, Triphon, Eulogius, Jocundianus, Innocentius, Sebastia, Laurianus, Domitius, Zoa, Tranquillinus, Goar, Pantenus, Nicostratus, Claudius, Castorius, Victorinus, Simphronianus, Fabianus (the judge, 0233, 0237, 0351), Marcialis (Bouillart), Procopius, Cilianus, Zeno, Anatholia, Audax, Brictius, Felicitas, Januarius, Silvanus, Alexander, Martialis, Marinus, Nabor, Rufina, Secunda, Pelagia, Martiana (Bouillart, after A), Sidronius, Sabinus, Hermagoras, Fortunatus, Dius (Dii), Eugenius, Salutaris, Muritta, Turianus, Focas (Focae), Africanus, Eutropius, Zosima, Bonosa, Catulinus, Florentius, Julia, Justa, Faustus, Narseus, Eustachius (after A), Speratus, Natalis (Natali), Cithinus, Berturius, Aquilinus, Letatius, Januaria, Generosa, Bessia, Donata, Secundina, Saturninus, Emilianus, Arnulfus (Bouillart 0271 and the bishop of Metz 0367), Arsenius, Diogenianus; Maximus, Macrobius, Cassius, Vulmarus (after C), Praxedes, Potentiana (after C), Victor, Felicianus, Longinus, Plato, Wandregisilus, Meneleus, Apollinaris, Stercatius, Antinogenus, Christina, Niceta, Aquilina, Ursicinus, Pavacius, Cucufas (Cucufatis), Jacinctus (after A), Leontius, Simpronius, Olimpius, Theodolus, Exuperia, Maximianus, Malchus, Martianus, Hermolaus, Hernempus (Hernempi), Simeon, Etherius, Pantaleon, Nazarius, Celsus, Samson, Peregrinus, Simplicius, Faustinus, Beatrix, Lupus, Abdon, Maxima, Donatilla, Fabius, Democritus, Secundus, Dionisius (printed so, after C), Eusebius, Spes, Fides, Charitas, Sapientia, Bonus, Maurus, Dacianus (after A), Aquila, Domicianus, Rufus, Menander, Justinus, Nemesius, Theodota, Evodius, Abibon, Hermellus, Tertullinus, Afra, Narcissus, Cassianus, Memmius; Xystus (Xysti; the pope, printed so), Agapitus, Magnus, Quartus, Pastor, Donatus, Ciriacus (after C), Largus, Smaragdus, Severus, Secundianus, Marcellianus, Verianus, Promotus, Romanus, Tiburtius, Susanna, Gaius (Gaii), Gaugericus, Taurinus, Euplus, Hilaria, Digna, Eumenia, Euprepia, Quiriacus (after C), Largio, Nimmia, Juliana, Pertinax, Gracilianus, Felicissima, Macharius (after C), Ypolitus (Ypoliti, after A), Concordia, Radegundis, Tharsicius, Ursacius, Serena, Liberatus, Servius, Rusticus, Rogatus, Septimus, Hunericus, Mammes (Mammetis), Antiochus, Crispus, Andreas → Andrew (conventional; 0377 sancti Andreae martyris, not the apostle, but the name is standard), Julius, Marianus, Porphirius, Philibertus, Leovigildus, Privatus, Bonosus, Anastasius, Timotheus (0385, 0389: martyrs, not the apostle's disciple, after C), Simphorianus, Epictetus, Aprilis, Antonius (after A: the martyr, not Anthony), Vitellius; Donatus, Restitutus, Valerianus (the martyr, 0389, distinct from the emperor), Fructuosa, Asterius, Neon (after A), Archillaus (Archillai), Theonas (Theonae), Domnina, Theonilla, Lysias, Yppolitus (Bouillart's spelling, 0389), Minervius, Eleazarius, Audoenus (after C), Patricius, Pontianus, Genesius, Gerontius, Zephirinus, Abundius, Aredius, Eleuterius, Marcellinus, Mannea, Serapion, Georgius (after C), Aurelius, Nathalia (after C), Liliosa, Caesarius, Siagrius, Hermes (Hermetis, after A), Ferreolus (after C), Vibianus, Sabina, Medericus, Candida (after C), Adauctus, Gaudentia, Agilus, Paulinus, Aristides, Optatus, Priscus, Sixtus (Sixti, bishop of Reims, printed so), Egidius (after A), Viator, Helpidius, Antoninus, Serapia, Aristeus, Rufinus, Vitalicus, Castus.

Printed form kept, nominative uncertain (crux, not normalized): Sileae (0253; Silea or Sileas: the apostle Silas), Heracleae (0257; Heraclea or Heracleas: Heraclas of Alexandria), Guddenes (0271; a Greek-declension genitive of Guddene, or a nominative Guddenes), Hermogratis (0301; Hermogras? Hermocrates?), Sennes (0313; Sennes or Sennen), Nicomedi (0325; Nicomedus or a contracted Nicomedes, cf. C's Nicomedes), Samon (0295; the city, printed as an accusative: Samos?), Falari (0355; Falaris? Falarum?), Forosillae (0357; Forum Sillae, printed as a locative compound, kept), Herio (0379), Pergamis (0401; Pergamus? Bergamo), Cabilonis (0435; Cabillonum or Cabilones: Chalon).

Places, conventional English: Rome, Tours (Turonis), Edessa, Mesopotamia, Pontus, Laodicea (Laodicia), Syria (Siria), Alexandria, Constantinople, Africa, Bourges (Bituricae, Bituricensi), Seville (Hispalim, Hispali), the Spains (ad Hispanias, In Hispaniis, after A), Spain, Judaea (Judeam, Judea), Trier (Treverensi, Treveris), the East (Orientis), Asia Minor, Palestine, Caesarea, Tyre, Armenia Minor, Nicopolis, Poitiers (Pictavensi, Pictavis), Cyprus, Aquileia, Macedonia, Carthage (Cartagine, Cartaginem), Lesser Britain (Britannia minori), Sinope, Nisibis (Nisibi), Nicaea (the synod 0261; Niceae, Nicea Bithiniae, after A), Antioch, Thrace (Thraciae, Traciam), Ostia, Colossae (Colossis), the Thebaid; Damascus, Cordoba (after A and C), the Gauls (In Galliis, after A), Marseille (Massiliae, after A), Troyes (Trecas, Trecassino), Ancyra (Ancira, Anciram), Galatia (Galaciae, Galatiae), Philippi, Rouen (Rothomagensi, Rotomago), Ravenna, Italy, Lycia (Licia, Liciam), Barcelona (Barcinona), Paris (Parisius, Parisiensi), Ephesus, Nicomedia, Sicily, Auxerre, Lyon, Britain, Vercelli, Cappadocia, Gerona (Gerunda), Arabia, Philadelphia, Bithynia, Jerusalem (Hierosolymis, Hierosolimorum, Jerosolymorum), Raetia (Retiae), Tuscia (after C), Milan, Vienne, Gaul, Praeneste (Prenestinam), Reims (Remensium, Remis), India, Lipari (insulam Liparis), Carthage, Nevers (Nivernis), Capua, Arles (Arelatensis), Sardinia, Vienne (Viennensi urbe), Phrygia (Frigiam), Athens. (Sanctonas, Saintes, is kept Latin: below.) Roman sites: the Aurelian / Tiburtine / Latin / Portuensian / Salarian / Appian / Ostian / Lavican / Aquarian Way; the Port (in portu, In portu urbis Romae, In portu Romano → "At the Roman Port"); Saint Peter at the Chains; the cemetery of Calixtus, of Praetextatus; the Two Laurels; the Gutta; the Basilica of Faustus; the Confession of Peter / of Paul; the City (Urbe, Urbis). Places, Latin kept (nominative): Cneocaesarea (after A), Sirmium, Rogel (the oak), Scitopolis (printed so), Martula, Dorostorum (after C), Emerita, Samon (above), Complutum (Compluto), Aretium (after C), Colonia (of Tuscia), Camberacum, Cathina, Falari (above), Salona, Egea, Beneventum (after C), Italica, Thomis (after A), Ticinum (Ticinis), Emessa, Appamia, Lucernaria, Cordula, Sinnada, Senones (Apud Senones, Senonis, after A and C), Augustudunum (Augustuduni: printed so, where C has Augustodunum from Augustoduni), Catalauni (Catalaunis), Cenomanni (Cenomannis, after A's Cinomanni), Sanctonas (printed accusative, kept), Dolum (Dolo monasterio), Herio (above), the Massa candida (translated beside it as "the White Mass"). Adjectival place-names with no conventional English (after C's "the city Spellatensis"): the city Clusina, the territory Senonicum (neuter with territorium; C writes Senonicus for its own site), the district Castrensis, the district Bononiensis, the monastery Fontinella, the territory Arvernensis, the city Amiternina, the district Lisuinus, the city Augustana (0333A, 0353), the fort Ebroas (printed accusative), the city of the Metenses, the district Sigistericus, the city Gavalitana, the fort Victimilium, the territory Lemovicensis, the city Arverna, the district Meldensis. Pratensis codex (Bouillart 0233) kept italic.

Formulas (beyond the brief's §8 table; aligned with A and C)

LatinEnglish
day head VI Non. Die 2."The sixth day before the Nones · 2 July" (M1); Pridie → "The day before the …"; Nonis / Idibus / Kalendis → "On the Nones / Ides / Kalends"
month head"AUGUST HAS 31 DAYS." / "SEPTEMBER HAS 30 DAYS." (after C's "JULY HAS 31 DAYS.")
bare genitive commemoration sancti X episcopiof Saint X, bishop (after A and C)
bare-genitive prophet entry (Oseae prophetae)Of Oseas the prophet (after C)
X civitate YIn X, in the city of Y (after C); bare Civitate X → "In the city of X"
Apud X (a region too: Apud Syriam, Apud Asiam minorem, Apud Africam)At X (after A)
quorum gesta habenturwhose acts are extant
martyrium consummavit / complevit / implevitconsummated / completed / fulfilled his (their) martyrdom
capite caesus, decollatus, capite plexusbeheaded
capitis abscisione / obtruncatione / amputationeby the cutting off of the head
capitali sententia puniti / coronatur / condemnaturpunished / is crowned / is condemned by capital sentence
gladio caesi, gladio caesa estcut down with the sword (after C)
gladio percussus / gladio necatus / gladio interfectistruck with the sword / slain with the sword / slain with the sword
gladio animadvertito be put to the sword (§8)
plumbatis caesibeaten with leaded scourges
fustibus caesusbeaten with cudgels
equuleus, equulei extensiothe rack, stretching on the rack
ungulaehooks
martyrii palmamthe palm of martyrdom
emisit spiritum / exhalavit spiritumgave up the spirit / breathed out (his, her) spirit
quievit in pace / requievit / quievitrested in peace / rested / rested
migraverunt / migravit ad Christum / gladio victor migravitdeparted / passed to Christ / passed away a victor by the sword
cum aliis Nwith N others
sub X principe / imperatoreunder the emperor X
sub X praeside / praefecto / judiceunder the governor / prefect / judge X
jubente X / jussu Xat the command of X / by order of X
tempore X / persecutione Xin the time of X / in the persecution of X
consularis (a man)the consular
Ipso die / Eodem die / ItemOn this same day / On the same day / Also
Octavaethe Octave
VigiliaThe vigil
transitusthe passing (§8)
dormitio, dormitionem accepitthe falling-asleep; received the falling-asleep (§8)
Dei genitrixthe Mother of God (after A and C)
Bouillart brackets (M2, after A and C)Addit → [Bouillart adds: …] · Interserit → [Bouillart inserts: …] · Bouillart.: + clause → [Bouillart: …] · Bouillart., X → [Bouillart: X] · add. + one word → [Bouillart adds sancti] · in margine → "in the margin" · cursivo charactere → "in cursive type" · charactere Italico → "in italic type" · ex margine cod. Prat. → "from the margin of the Pratensis codex" · alio ordine, paucis additis → "in another order, with a few things added" · Bouillart. in margine after the clause → "Bouillart in the margin." (his italics kept) · leader dots carried dot for dot · Bouillard. (0291) kept as the plate prints it, after A's Brouillart

Candidates rejected, and why


Plate: archive.org patrologiaecurs76unkngoog, leaf = (odd col + 9)/2, held without drift from n224 (439/440) to n347 (685/686). 21 archive pages and 10 Gallica pages opened. Corners and verdicts are in data/briefs/9215-PLATE-READS-0008.json, and plate-vs-twin divergences in data/briefs/9215-PENDING-TEI-PATCHES-0008.md (P1–P7). Second witness: Gallica bpt6k54939860, f = (col + 1)/2, confirmed at f226, f239, f247, f274, f278, f299, f305, f311, f315 and f343.

⚑ The archive copy clips its margins in this band: the right edge at n230 (col 451) and the left edge at n345 (681) and n347 (685). Gallica fills the gap. Two printings (stint C) are confirmed here as well. At 0621 the line breaks differ (con-|fessores. vs confesso-|res,). Our twin follows the Gallica printing, including its worn sorts at 0609 and 0685A.

Markers fired: none. No [sic:], [var:], [cj:], [ed:] or [d:] in 0008–0011. None is deferred. The reasons are at each site and under "Rejected candidates".

§0 · Decisions

Names

Aligned with A and C wherever the same name occurs. Stint D had written 0004–0007 but no cruces when I checked. From its English I adopted Thebeans (Thebeorum), Gallienus, Ferreolus and prelate (antistes).

Conventional English: Zacharias (the prophet, after C), John (martyr of Nicomedia, the Baptist, the martyr-brother of Cordoba), Mary, Diocletian, Maximian, Maximinus, Nerva, Decius, Valerian, Gallienus (Galieno), Domitian, Claudius, Aurelian, Antoninus, Hadrian (Adriani), Julian (the emperor, and the Terracina presbyter: every Julianus, after C), Nero, Zeno, Constantius, Constantine (0677: the pope's persecutor, printed Constantino), Philip (bishop of Alexandria; bishop of Adrianopolis; the emperor), Heraclius, Hilary (pope 0455; companion of Florentinus 0511; bishop of Gavali 0617), Cyprian (0455, 0467, 0507, 0565, 0621), Peter, Paul, Matthew (Mathei), Luke, Mark (the pope 0547, the martyr 0537, the bishop of Jerusalem 0605, the soldier 0617, after C's Marci), Jerome, Augustine (Bouillart's bishop of Senones 0441, and the Father 0661), Ambrose (0579, 0645), Gregory, Boniface, Sergius, Cornelius, Michael, Simeon, Abraham, Salome (Eugenia stays Latin), Maurice (Mauricii, after A), Cosmas and Damian, Lambert (Lamberti, plate; P1), Martin (pope, bishop of Tours, abbot of Vertavum), Genevieve (Genovefae), Vincent (Vincentii, all three: Bouillart 0585, 0625 martyr, 0625 Bouillart's levite), Leonard, Willibrord, Benedict (0609), Theodore (0673), Hilarion, Sixtus, Ignatius, Crispus and Caius (1 Cor 1:14). Latin nominative of the printed form, for everyone else: Victorinus, Herculanus, Quintus, Arcontius, Donatus, Bertinus, Aggeus (after A), Donatianus, Presidius, Mansuetus, Germanus, Fuscolus, Letus, Sanctianus, Beata, Evurtius, Regina, Olibrius, Chlodoaldus, Adrianus (the martyr, after A), Ammon (Ammonis, after A), Theophilus, Neotherius, Timotheus (after C), Faustus, Dorotheus, Gorgonius, Jacinctus, Alexander (martyr; bishop 0491), Tiburtius, Autmarus, Queranus, Nemesianus, Felix, Lucius, Litteus, Polianus, Victor, Jader (Jaderis), Dativus, Sosthenes, Priscus, Protus, Syrus, Iventius, Hermagoras, Perennius, Volusianus, Amatus, Maurilio (Maurilionis), Cerealis, Salustia, Crescentianus, Rosula, Generalis, Nicomedes, Valerianus (not the emperor: 0471, 0477), Aper, Leobinus, Eufemia, Lucia, Geminianus, Justinus (after C), Narcissus, Crescentio (Crescentionis), Socrates, Stephen, Macrinus, Gordianus, Emilianus (0477; and 0685A from the plate, P7), Hieremias, Methodius, Januarius, Festus, Proculus, Desiderius, Euticus, Peleus, Nilus, Constantia, Sequanus, Fausta, Evilasius, Eulogius, Dionysius, Privatus, Pamphilus, Exuperius, Candidus, Innocentius, Vitalis, Emerammus, Florentius, Silvanus, Sosius, Tecla (printed so), Paternus, Andochius, Tyrsus (Tyrsi, printed with y; C's Tirsus was printed with i), Policarpus, Cleophas, Firminus, Rictionarus (E4), Lupus, Aunarius, Justina, Senator, Anthimus, Leontius, Euprepius, Adulfus, Florentinus, Stacteus, Fraternus, Plautus, Eraclea, Ursus, Antoninus (the confessor of Placentia), Arethas, Crescens, Evagrius, Verissimus, Maxima, Julia, Piato (Piatonis), Remigius, Bavo, Vedastus, Eleutherius, Leodegarius, Ebroinus, Serenus, Dionisius (printed so: 0533, 0555, 0617 pope), Aristides, Ewaldi (duorum Ewaldorum, the two Ewaldi), Marcianus (0537 martyr; 0547 governor), Aurea, Placidus, Euticius, Traseus (Trasei; E8), Apollinaris, Firmatus, Flaviana, Marcellus, Castus, Emilius, Saturninus, Sagaris, Fides, Caprasius, Sergius, Bachus (printed so), Apuleius, Rusticus, Fescenninus, Domninus, Pinitus, Gereon, Mallosus, Cassius, Paulinus, Tharacus, Probus, Andronicus, Nigasius, Quirinus, Pientia, Cainichus, Hedistius, Hunnericus, Eustachius, Carpus, Martialis, Venantius, Giraldus, Leobonus, Calistus (printed so, after A), Fortunatus, Antiochus, Basolus, Martianus, Satirianus, Amorosius (Bouillart), Bercharius, Hero (Heronis), Asclepiades, Triphonia, Justus, Ptolomeus, Beronicus, Pelagia, Savinianus, Potentianus, Maximus, Martha, Saula, Georgius (0597 and 0617, after C's Georgius), Aurelius, Dasius, Zoticus, Gaius (Gai), Asterius, Viator, Eusebius, Hermes (Hermetis), Nunilo, Elodia, Theodoricus, Servandus, Severinus, Audactus, Septimus, Maglorius, Theodosius, Fronto, Crispinus, Crispinianus, Sabina, Cristeta, Dacianus, Thadeus (printed; Vulg. Thaddaeus), Cirilla, Faro, Zenobius, Felicianus, Marcellus (centurion), Agricolanus, Serapion, Lucanus, Nemesius, Lucilla, Quintinus, Benignus, Terentius, Caesarius, Severinus (monk), Vigor, Maturinus, Eustachius (Placidus), Theospis (both the wife and the son: Theospis and abl. Theospite), Agapius, Theodotus, Quartus, Vitalis, Hierius, Amantius, Clarus, Laetus, Atticus, Achillas, Amarantus, Claudius, Nicostratus, Simpronianus, Castorius, Simplicius, Severus, Severianus, Carpoforus, Ursicinus, Tiberius, Modestus, Florentia, Demetrius, Anianus, Eustosius, Menna, Veranus, Braulio, Cunibertus, Leonius, Valentinus, Solutor, Mitrius, Archadius, Paschasius, Euticianus, Gendulfus, Briccius, Eugenius, Aldegundis.

Printed form kept, nominative uncertain (crux, not normalized): Cottidi (0441: Cottidus, or a contracted Cottidius), Acuti (0483: Acutus, or a contracted Acutius; the Neapolitan martyr is usually Acutius), Salonis (0515: Salo or Salonius), Sollempnensis (0505, Bouillart: an adjective-shaped name; Solemnis of Chartres is presumably meant, cf. Solier's Solemnis in the AUCTARIA on n256), Miniatis (0617: Minias), Reaten (0441, urbe Reaten, indeclinable as printed).

Places, conventional English: Rome, Portus (in Portu, after C's Portus Romanus), Capua, Cappadocia, Africa, Nicomedia, Orléans (Aurelianis; Aurelianensi), Paris (Parisiacensi, Parisius, Parisium), Alexandria, Antioch, Chalcedon (Calcedonia), Angers (Andegavis), Jerusalem (Hierosolimam, Hierosolymorum), Persis (Perside, 0467, after A) and Persia (Persidam, 0629, after A's Persida), Carthage (Cartagine), Vienne, Tyre (Tiri), Chalcis (Calcide), Naples (Neapoli), Palestine, Cyzicus (Cizico), Cordoba, Phrygia (Phrigia 0487, Frigia 0661 and in Frigiae Salutariae 0681), Ethiopia, Lyon (Lugdunum, Lugduni, Lugdunensis), Poitiers (Pictavensi), Bourges (Bituricensi, Bituricas), Langres (Lingonicae civitatis), Iconium, Seleucia, Amiens (civitate Ambianensium), Auxerre, Emaus (printed so; Vulg. Lc 24:13 Emmaus), Toulouse (Tolosam), Genoa (Januis), Thrace, Bethlehem of Judah (Bethleem Judae), Reims (Remensem, Remensi), Nevers (Nivernensi, Bouillart), Beauvais (Belvacensi), Laon (Laudunensi), Seville (Hispali), Smyrna (Smirnam), Laodicea (Laodicensis, Laodiciam), Corinth, Egypt, Sicily, Thessalonica, Crete, Cologne (civitate Agripinensi, Coloniam Agripinam, civitate Colonia), Britain (Britannia), the Britains (In Britanniis), Tarsus, Cilicia, Ravenna, Syria, Troas (Troadam), Tours (Turonis), Antioch, Bithynia (Bithinia), Constantinople, Ostia, Florence (Florentia), Narbonne (Narbona), Sidon, Lucania, Campania, Terracina, Caesarea, Tarragona (provinciam Tarraconensem), Toledo (Toleto), Frisia, Italy, Apulia, Mesopotamia, the Old Saxons (antiquos Saxones). Formulaic plurals: the Gauls, the Spains (after A/C). Places, Latin kept: Amiternina (urbis, adjective), Reaten, Senones (after C), Ticinum, Tullum, Carnotum (after C), Leodium, Nivedunum (after C), Olimpus (Olimpi) and Licia (0481, 0677: printed so), Nuceria, Sedunum, Acaunum (loco Acauno; A's Agaunum is another spelling), Beuuaria (plate, P2 = Bavaria; kept in the codex spelling Solier defends), Augustidunum (Augustiduno, 0501) and Augustudunum (Augustuduni, 0655): both printed so; C's Augustodunum is a third spelling, Constantia, Albanum, Egea, Pseudunum (Castro Pseuduno), Mount Garganus, Solodorum (castro Solodoro), Placentia, Thomis (after A/C), Lusitania, Olisepona, Tornacum, Ganda, Agennum (after C), Eumenia, Valentia (Valence in Gaul; not A's Spanish Valencia), Augusta Eufratesia, Julia (Apud Juliam), Uzetia, Dervum (Monasterio Dervo), Emerita, Venusia, Vertavum (Vertavo monasterio), Petragoricas (printed accusative plural used bare), Suessio (urbem Suessionem; C's Suessionis), Gavali (after A), Abula (after C), Tile (Tile castrum), Meldis, Tingitina (civitate, adjective), Caesaraugusta, Divio (castrum Divionem), Bajocas (printed), Rotenus (printed so: Solier on n332: formavimus more ejus aetatis Rotenus), Toniza, Theopolis, Nobiliacum, Perusina (Apud Perusinam, Italiae urbem: printed adjective used as a noun), Amasia, Cersona, Scithia (printed so, cf. C's Schytia), Tirassona, Milidunum (Castello Miliduno), Malbodium (after A), Aquis (apud civitatem Aquis, printed), Osca, Adrianopolis. Adjectival place-names with no conventional English (after A's "the monastery Bobacensis"): the district Tarvenensis (Bouillart 0439), the territory Augustudunensis (0445) and bishop Augustudunensis (0529), the territory Taruanensis (after A), the territory Cabilonensis, bishop Tungrensis, the city Beneventana, the city Puteolana, the city Messenata, the territory Adartensis (after C), the district Vilcasinus, bishop Caturcensis (Bouillart), the city Tudertina, the city Arausica (after C), the province Aviensis, the town Virmandensis, the city Tiburtina (after C), the district Vuastinensis, bishop Pitabronensis, the monastery Agaunensis, the district Lemovicensis (Bouillart), the city Albigensis, the territory Agatensis, the territory Senonicus (after C), a city of the Marmaritani. Capuani episcopi → "bishop of Capua"; Antiocheni episcopi → "bishop of Antioch"; Laodicensis → "of Laodicea"; Caesaraugustanus episcopus → "bishop of Caesaraugusta".

Formulas (beyond the brief's §8 and A/C's tables)

LatinEnglish
germani of a brother and sister (0441 Bouillart; 0541 Germanorum)siblings
fratres germani (0511)full brothers
pontifex, pontificatus, pontificalispontiff, pontificate, pontifical
antistesprelate (after D)
Nativitas (0449) / Conceptio (0501) / Exaltatio (0467) / Vigilia (0637) / Festivitas (0641)The nativity / The conception / The exaltation / The vigil / The festival
exceptio (of relics, 0597)the reception
inventio seu translatio (Bouillart 0625)the finding or translation
capitis decollationeby the beheading of his head (after A)
capitis obtruncatione / detruncatione / abscisioneby the cutting off of the head (after C)
capite plexus est, capite plectuntur, decollati sunt, decollanturwas beheaded / are beheaded / were beheaded / are beheaded
gladio caesus estwas slain with the sword (after A)
gladio jugulari; jugulata … estto have his throat cut with the sword; had her throat cut
occisione gladiiby the slaughter of the sword
gladio trucidatislaughtered with the sword
martyrium sumpsittook up martyrdom (after C)
palmam martyrii percepit / promeruit / meruitreceived / merited / merited the palm of martyrdom
plumbatis caedito be beaten with leaded scourges (after C)
squalor carceris, carcerali squalorethe filth of prison (after A)
sub proconsule X / sub consule X / sub Aureliano consulariunder the proconsul X / under the consul X / under Aurelian the consular
agente praeside X (0625)the governor X conducting it
Augustus after an emperor's name (Diocletiano Augusto)Diocletian Augustus; Augustis → the Augusti
miliario ab Urbe tricesimoat the thirtieth milestone from the City
In X civitate (In Venusia civitate Apuliae, In Terracina civitate Campaniae)In X, a city of Y
Castro X, castello X, oppido Xat the fortress X, at the castle X, in the town X
Monasterio X / X monasterioAt the monastery X
Bouillart in margine / ad marginem / ad oram textus / ad oram paginae / in textuin the margin / in the margin / at the edge of the text / at the edge of the page / in the text
Bouillart charactere Italico / Italico charactere / charactere cursivoin italic type (after D) / in italic type / in cursive type (after A)
ad Ursum pilleatum (0533, a Roman place-name)at Ursus pilleatus

Keyed notes

Bouillart's raised-letter notes keyed INSIDE the Usuardus band on pages I opened. None was injected, and no [nt:] added. TSV-ready: leaf · corners · column · key · anchor words from OUR Latin with (a) at the key · full note text as printed. Hyphenated line-ends are joined. All five are keyed "ª" and signed BOUILLART. Each was read at full resolution (archive 3834 px; Gallica 1880 px native).

n224 439/440 0439 a Eodem die [ Apud Bouillart., (a) in pago Tarvenensi In Carolino autographo : Eodem die sancti Bertini abbatis : quod cum contra morem nostri esset, totum versum delevit, minutiorique litterarum forma instauravit, ut esset spatium, quo locum, ubi potissimum Bertinus colebatur, designaret. Apposite autem designatus fuit locus ille his verbis in pago Tarvenensi. Tunc enim monasterium quod primus rexit, aut cujus fabricæ supremam Bertinus imposuit manum, a Tarvenna aliquot leucis distabat. Nunc autem muris Audomaropolis inclusum est. BOUILLART.

n230 + Gallica f226 451/452 0451 a In territorio Taruanensi, (a) sancti Autmari episcopi Omnium exemplorum, etiam Dervensis, hæc sunt verba : In territorio Tarvennensi. Lituræ tamen inscribuntur in Pratensi. Lituræ igitur omnibus exemplis antiquior facta igitur ab auctore. BOUILLART.

n251 (+ Gallica f247) 493/494 0493 a Apud Beuuarriam, (a) sancti Emerammi episcopi In hoc articulo hæc verba sancti Emerammi lituræ superinducta sunt : item quidquid verborum stupri inter et in pago insertum est. Neutrius tamen lituræ ullum apparet in aliis codicibus vestigium. At quæ correctio omnibus exemplis est vetustior, cui præter quam auctori tribuenda est ? BOUILLART.

n278 (+ Gallica f274) 547/548 0547 a (a) Romae via Appia, depositio beati Marci Purus hic articulus totus. Totus Usuardinus ; nec syllabam repudiat Sollerius, nec apicem addit. Tantum sanctos Marcellum et Apuleum ad ultimum locum rejicit, qui secundo fuerant ab Usuardo collocati. Totus tamen a beati Marci Papæ ad finem obliteratus. Det veniam lector, si sæpius eadem inculcamus, culpamque in Sollerium conferat, qui tametsi tam sæpe lituris abusus fuerit, ut Pratensem codicem traduceret, tot lituras tamen inobservatas relinquit. Affectatum illud Sollerii silentium nostra maxime interest sæpius indicare : quod hinc maxime tota ejus labefactatur censura. Si enim Usuardum æque referunt lituræ, ac loca integra, perspicuum est lituras non posse pro regula esse rejiciendi codicis. Nulla enim est regula quæ veri falsique communis est. Proprium, ut sciscunt logici, in communi signo notari non potest. BOUILLART.

n303 + Gallica f299 597/598 0597 a exceptio sanctorum martyrum Georgii diaconi et Aurelii (a). Addit Dervensis codex : « Hac eadem die depositio sancti Sindulfi confessoris, qui in gymnasio contemptus mundi agonizans volubilem solem vertit in usum ac perfecte ævum præsens despiciens ex toto corde secutus est Christum. Cujus conversio virtutibus et miraculis coruscans cœlibem declarat eum vitam duxisse. Quique duplicem terram efficaciter fugiens atque ab ea exiliens cum patriarchis in lacrymis seminans, fructumque sanctæ conversationis relinquens, cum apostolis seipsum pro Christo mactans, cum martyribus utrasque manus de salo hujus peregrinationis protendens ad litus, cum confessoribus digitos suos implens myrra probatissima cum virginibus animæ suæ sponso respondit cantico novo, quousque illi occurreret super montes aromatum simili capreæ et hinnulo cervorum. » Hæc ducta sunt ex Vita S. Sindulfi, quam nono sæculo scripsit Almannus, monachus Altovillarensis, et edidit Mabillio noster tom. I Act., p. 368. Nemo nescit Altovillarense et Dervense monasteria fuisse a S. Nivardo primum fundata : ex qua affinitate factum est ut communes utriusque festi dies essent. BOUILLART.

Keyed-note count for 0008–0011: 5 (0439, 0451, 0493, 0547, 0597), all ª, all Bouillart's. Pages opened with the band checked and no keyed note: n243, n250, n256 (the 0503 part only; the band runs on to n257, which I did not open), n269, n280, n282, n283 (the 0557 part only; it runs on to n284, which I did not open), n292, n299, n309, n315, n319, n325, n332. On n345 and n347 the left margin is clipped. No key is visible in what survives, and Gallica f343 (0685A) shows none. I did not open Gallica for 0681.

Cruces

E1 · 0641 MENSIS NOVEMBER HABET DIES XXXI. November has thirty days. The plate (n325) sets the head in two display lines, MENSIS NOVEMBER. / HABET DIES XXXI., so the XXXI is Migne's, not the digitization's. The English follows the printed number, "NOVEMBER HAS 31 DAYS." (brief §4: numbers exactly as printed). No [cj:]: the English says exactly what the Latin says, and the reader can see from the Kalends of December (next stint) that the day count runs to 30. The orchestrator may want to weigh this as a Pattern 18 case, since the rendered head asserts something false about the calendar. Pattern 18a's closed census is the reason I did not fire one.

E2 · 0439 Bouillart's bracket [ Apud Bouillart., in pago Tarvenensi, pro Eodem die]. Rendered "[In Bouillart, in the district Tarvenensis, instead of Eodem die]", after C's pro → "instead of". The replaced words stay italic Latin as a locator. His keyed note (above) explains the erasure in the Carolingian autograph.

E3 · 0441 Item Cappadociae urbe Reaten, sancti Cottidi diaconi. Reaten is indeclinable as printed, and Cottidi has an uncertain nominative. Both printed forms are kept (Names). Plate not read (not a candidate site).

E4 · 0503 sub praeside Rictionaro. Plate n256 prints Rictionaro. A and C carry the same persecutor elsewhere as Rictiovarus, from a printed Rictiovaro, and Solier's AUCTARIA on n315 print Rictiovaro too. This band prints n, so the English says Rictionarus, and I made no normalization and no patch (the twin matches the plate). Single copy read. The n/v difference could be a turned sort, so it is logged, not marked.

E5 · 0505 [ Addit Bouillart.: Item sancti Sollempnensis episcopi.] The printed form is kept (Names).

E6 · 0515 qui beatus vir, quantum sibi extiterit parcus … sanctus Hieronymus memorabili prosecutus est relatu. The relative qui is never construed (anacoluthon). Rendered literally, keeping the break: "who, the blessed man, how sparing …, Saint Jerome has set out".

E7 · 0533 Romae ad Ursum pilleatum. A Roman place-name ("at the capped Bear"). Kept italic, in the nominative, "at Ursus pilleatus".

E8 · 0541 In Eumenia, beati Trasei episcopi. Trasei is the genitive of a second-declension Traseus (the Thraseas of Eusebius). Rendered Traseus. Not normalized.

E9 · 0547 stop after consummavit. The plate has it (P3). Carried.

E10 · 0555 gratia-directus. The hyphen is not on either printing (P4).

E11 · 0557 trecentis decem et Octo. The capital O is printed so (n283). It has no English exponent: "three hundred and eighteen".

E12 · 0575 Romae via Aurelia, sancti Fortunati Lugduni, sancti Antiochi episcopi. The plate (n292) prints no stop between the Roman entry and the Lyon entry, exactly as the twin does. The English supplies none (Pattern 8), so it reads "of Saint Fortunatus at Lyon, of Saint Antiochus, bishop", which attaches Lyon to Fortunatus as the printed punctuation does. It is presumably two commemorations (Fortunatus at Rome; Antiochus at Lyon). That is a crux, not a repair.

E13 · 0579 In Africa sanctorum martyrum ducentorum septuaginta, 0593 In Antiochia Syriae sanctorum martyrum. No comma after the place in either. The English supplies none.

E14 · 0609 iujuriam → "injury" (P5, press variant). Ex quibus Germanus Emeritae Servandus vero Hispali conditus est: no comma on either printing. Carried as "Of whom Germanus at Emerita Servandus however at Seville was buried."

E15 · 0621 in epistola ad confessores, Civitate Narbona. A press variant. The twin and Gallica f311 print a comma, and the archive n315 a full stop. Both are clean, so this is crux only. The English keeps the twin's comma and the capital: "…in the letter to the confessors, In the city of Narbonne".

E16 · 0629 multitudinem. Christo. The stop is on neither printing (P6). The English construes the cum-clause whole.

E17 · 0637 sub octavo Kalendarum Septembrium die. An in-entry Roman date with the month printed: "on the eighth day before the Kalends of September" (brief §4). No modern date added.

E18 · 0677 ab imperatore Constantino haeretico; Cersonam Liciae provinciae. Historically, Martin I was seized under Constans II and exiled to Cherson in the Crimea. The text prints Constantino and Liciae, and the English renders both as printed. These are the author's errors, not type (Pattern 7), so no [cj:]: the English says what the Latin says.

E19 · 0685A Emiliam → "Emilianus" (P7, press/wear variant).

E20 · 0689 interempti sunt [ Bouillart., ad oram paginae: Parisius, S. Gendulfi episcopi.]. Turonis. Bouillart's bracket stands before the sentence's full stop, which follows the closing bracket. The English keeps that order. The final bracket, [ Bouillart., S. Eugenii antistitis. Malbodio …], gives his reading of the Toledo entry and then an added entry. It is translated as a clause: "[Bouillart: of Saint Eugenius, prelate. At the monastery Malbodium, …]".

E21 · 0669 statutum est ut anniversaria dies ipsorum sub nominibus supradictorum quinque martyrum recoleretur. The four crowned ones are kept under the names of the FIVE martyrs just above. That is the printed number, and it is rendered so.

E22 · 0613 Felix quinquagesimo sexto annorum virgo obiit. "died a virgin in the fifty-sixth of his years": the printed numeral, no conversion.

E23 · 0441 diuturnos carceris squalores (plural). "long-lasting filth of prison": the formula from A, with the plural having no clean English exponent.

Scripture checked (7a″)

No verse is quoted AS a quotation anywhere in 0439–0689. Allusions, phrase-searched in sources/vulgate/clementine-flat.txt:

Rejected candidates (and why)

## E1 RULED (Wilson, 2026-09-22) The November head takes a [cj:]: "NOVEMBER HAS 31 DAYS. [cj: XXXI; read XXX, "thirty"]". The number is Migne's, printed on both copies, and the faithful English would otherwise read as our slip.


Stint F, 2026-09-22. 14 November to 31 December, and the close of the work. Plate: archive.org patrologiaecurs76unkngoog, leaf = (odd col + 9)/2, held without drift from n351 (693/694) to n434 (859/860); Gallica bpt6k54939860, f = (col + 1)/2, held from f348 (695/696) to f429 (857/858). 32 archive pages and 16 Gallica pages opened. Corners and verdicts are in data/briefs/9215-PLATE-READS-0012.json; the one plate-vs-twin divergence is in data/briefs/9215-PENDING-TEI-PATCHES-0012.md (P1).

⚑ The archive copy clips its left margin on n369 (729), n377 (745), n393 (777) and n395 (781), and at n377 the image masks the first words of three band lines; n362 (715) was served at low resolution only. Gallica filled every gap. In this range every non-word met on one printing was on the ARCHIVE printing (quid, quia 0695; beatissima 0719; neo 0829; modosis 0833; socros 0835), with Gallica and our twin sound. So the traffic here runs opposite to stint D's: no class-B patch, and nothing to accuse.

Markers fired: none. No [sic:], [var:], [cj:], [ed:] or [d:] in 0012–0014, and none deferred. One [nt:] (0833): Migne's inline head note [n: (Hic in editione Bouillartii incipit annus.)] is prose and is translated in place, Pattern 15. No Bouillart keyed note was injected.

§0 · Decisions

Readings rendered from the plate (patch filed)

Press variants between two SOUND printings (crux only, English follows our TEI = Gallica)

Archive-printing faults, Gallica and TEI sound (no patch, no marker)

quid apud pagum, quia quinto decimo (0695), beatissima Rufi (0719), neo sacrificare (0829), fustibus modosis (0833), socros virginum choros (0835). Each was read on both printings; each is the archive printing's own worn or foul sort. Our twin is right at all six.

Text cruces (rendered as printed; no marker)

Numbers in range, each rendered in words as printed and read at the plate on the pages opened: fifteenth year, thirty (0695); forty-second year (0715); seven sons (0725); six hundred and sixty (0733); twelve years (0737); seventy soldiers (0761); three others (0771); one year, three hundred and forty-two (0777); thirteen years (0785); two others (0789); two others, twenty-two (0793); more than eighty years (0803); three children (0807); fifty (0809); thirty (0825); twenty (0829); forty virgins (0833); forty-second, sixty-sixth, one hundred and ninety-third, two hundred, seven hundred (0835); sixty-eighth, ninety-ninth (0843); ten others (0853).

Names

Aligned with A, C, D and E wherever the same name or place occurs.

Conventional English: Felix, Laurence, Sebastian, Christopher (Bouillart 0695, Cristophori, after D), Martin, Gregory (0695; the martyr of Spoleto 0833; the bishop of Auxerre 0817; the Pope, 0829), Benedict, Mary Magdalene, Mary (0719 Bouillart; the Cordoba virgin 0729; the Mother of God 0711, 0779A), Stephen, Vincent, Fabian (the pope, 0715, after A), Cecilia (0723), Clement (the pope 0725; of Alexandria 0765), Peter, Paul, Linus, Andrew, Catherine (Bouillart 0733, Chaterinae, after A), Eulalia (after A), Cyprian (the abbot of Périgueux, 0781), Damasus, John (the apostle 0843; the Tuscan martyr 0823), Thomas, Stephen the protomartyr, Isidore (0801, after C), Boniface (0771, after C), Lucian (0833, after A), David, Timothy, Herod, Lazarus, Martha, Nicholas (0771, Nicholas of Myra: the conventional form; C's and B's Nicolaus are other men), Lucy (0797, Lucy of Syracuse: conventional, as A's Agnes and Agatha; C and E keep Lucia for other women), Childebert (0829, the Merovingian king). Emperors: Decius, Diocletian, Maximian, Maximinus, Valerian, Gallienus (Galieni), Trajan, Hadrian (Adriano), Antoninus, Marcus Aurelius, Commodus, Numerian (after A), Julian, Constantine, Aurelian, Honorius, Claudius, Marcian (Martiano, after A), Caesar Augustus.

Biblical figures in a Vulgate or printed form (after D): Rufus (Rom 16:13), Sostenes (printed so, above), Ananias, Azarias, Misael, Trophimus, the Innocents.

Latin nominative of the printed form, everyone else: Clementinus, Theodotus, Philominus, Serapion, Martianus (the governor 0695), Eugenius, Macutus, Martialis (after D), Eucherius, Dionisius (0703 bishop; 0839 pope: printed so, after C and E), Acisclus, Victoria, Anianus (after E), Romanus, Barala, Esichius (after C), Maximus (0711, 0741, 0843), Crispinus (after E), Severus, Exuperius, Felicianus, Faustus, Oddo, Germanus, Pontianus (0715 pope; 0789 martyr), Ypolitus (after A), Calixtus (0715, Calixti, after A) and Calistus (0777, Calisti, printed so, after A), Silvester (the bishop 0715 and the pope 0857: printed so; no Sylvester supplied), Gaius (after A), Octavius, Solutor (after E), Adventor, Columbanus, Maurus, Demetrius, Honorius (the martyr, Bouillart 0719), Valerianus (Cecilia's betrothed 0723; the bishop 0803: not the emperor, after D), Tiburtius (after D), Celerinus, Pragmatius, Felicitas (after D), Trudo, Severinus (after E), Lucretia, Chrisogonus (printed so), Crescentianus, Marcellus, Romanus, Flora, Felicissimus, Erasmus, Faustus, Dius (after D), Ammonius (after A), Amator (after C), Agricola, Vitalis, Papinius, Mansuetus (after E), Saturninus, Sisinnius (after A), Trojanus; Crisantus, Daria, Diodorus, Marianus, Albanus (after A), Eligius (after C), Nathalia (after C), Adrianus (after A), Proculus (after E), Verus, Securus, Viviana, Claudius, Hilaria, Jason, Cassianus, Meletius, Syranus (Bouillart 0765; his note names him Syranus aut Sigirannus), Crispina, Anolinus (after C), Dalmacius, Nicecius, Julius, Potamia, Dionisia (after C), Dativa, Leontia, Tertius, Emilianus (after A), Agatho (after A), Fara, Euticianus (after E), Macharius (after C), Leochadia, Dacianus (after A), Carpoforus (after E), Abundius, Julia, Traso (Trasonis), Praetextatus, Victoricus, Fuscianus, Gentianus, Euticius (after E), Epimachius (Epimachii; not C's Epimachus), Alexander, Ammonaria, Mercuria, Hermogenes, Donatus, Walericus, Paschasius (after E), Autbertus, Spiridion, Hero (Heronis, after E), Arsenius (after D), Dioscorus (after A), Drusus, Zosimus, Theodorus, Nicasius, Eutropia, Maximinus (the confessor 0803), Barbara, Valentinus (the Ravenna martyr, after E; A's Valentine is the Roman presbyter), Agricola, Ignatius; Policarpus (after A and C), Moyses (Moysetis, after A), Gatianus, Nemesius (after C), Darius, Ammon (after A), Zeno (after A), Ptolomeus (after E), Ingenius, Theophilus (after A), Liberatus, Festus, Ischyrion, Honoratus, Florus, Basileus (after A), Servulus (after A), Anastasia, Apronianus, Eugenia, Marinus, Euticus (after C), Domitianus, Zosimus (the pope, 0849), Ebrulfus, Melania, Sabinus, Exuperantius, Venustianus, Sabinianus, Potentianus, Columba, Hermes (Hermetis, after A and D).

Printed form kept, nominative uncertain (crux, not normalized): Ampeli (0715), Cabilone (0715), Egea (0751), Naulis (0807), and Sostenes (0743, printed for the Vulgate's Sosthenes).

Places, conventional English: Thrace (Thraciam, Thracia), Alexandria, Nola, Campania, Paris (Parisiacensem, Parisius), Lyon, Cordoba, Orléans (Aurelianis; Aurelianensium → "of Orléans"), Antioch, Rome, Vienne, Tours (Turonis), Sardinia, Sicily, Turin (Taurinis), Italy, Ostia (Hostia, both the main text and Bouillart's; after C and D), Corinth, Africa, Toulouse (Tolosam, after E), Patras, Achaia, Mainz (Moguntiam), Noyon (Noviomo), Narni (Narnia), Pontus, Bourges (Bituricensi, after C), Trier (Treveris, after A), Myra in Lycia (Mirorum Liciae: "bishop of Myra in Lycia"), Egypt, Toledo (Toletum, after E), Périgueux (Petragorici, "abbot of Périgueux"), Spain, Amiens (Ambianis, after E), Narbonne (Narbonam, after E), Syracuse (Siracusam, after B; C writes Syracusa for its own site), Cambrai (Cameracensis → "bishop of Cambrai"), Cyprus, Reims (Remis), Babylon (Babiloniam), Ravenna, Bethany, Jerusalem (Hierosolymam, Hierosolimis, Hierosolymis), Macedonia, Philippi, Nicaea (Nicea, after D), Auxerre, Edessa, India, Nicomedia, Syria (Siriae, after D), Spoleto (Spoletum), Tripoli, Bethlehem (Bethleem; "Bethlehem of Judah", Bethleem Judae, after E), Ancyra of Galatia (Ancira, after D), Arles (Arelatem), Gaul, Asia, Ephesus, the East (Oriente, after D), the Gauls (In Galliis), the Spains (Hispaniarum, ad Hispanias, In Hispaniis). Places, Latin kept: Eraclea (printed so; cf. E's Eraclea), Messana (civitate Messana: kept Latin, after E's Messenata), Bobium (monasterio Bobio), Histria, Augustudunum (Augustuduni, after D and E), Emerita (after D), Blavia (Castro Blavia → "At the fortress Blavia", after E), Perusia (Perusiam, after E's Perusina), Scithia (after E), Sanctonas (printed accusative, after D), Tingis (Tingi), Colonia Thebestina ("the colony Thebestina"), Thagora, Floriacum (Floriaco monasterio → "At the monastery Floriacum", after E), Gelduba, Amphitrea, Eleutheropolis, Retiaria (Retiariae), Senones (after C). Adjectival place-names with no conventional English (after A's "the monastery Bobacensis"): the city Astiagensis (0711), the city Neocorensis (Bouillart 0719), the district Hasbanius (0725), the city Bononiensis (0741), the city and Church Regensis (0741), the monastery Lirinensis (after C), the district Meldicensis (0775; D's Meldensis is printed differently), the city Hispolitana (0785), the district Vinnacensis (0793), the gate Damnitica (0809), the district Oximensis (0849).

Formulas (beyond the brief's §8 table; aligned with A, C, D and E)

LatinEnglish
Apud X civitate YAt X, in the city of Y (after D)
Y, X urbem / X Y civitatem (Nolam, Campaniae urbem; Perusiam Tusciae civitatem)at Y, a city of X (after C)
Castro X / X monasterio / monasterio XAt the fortress X / At the monastery X (after E)
bare Civitate XIn the city of X (after D)
capite obtruncaturis cut off by the head (after C's capite truncatur)
capite truncaritheir heads to be cut off
capitis obtruncationeby the cutting off of the head (after C)
capite amputato / capitibus amputatishis head being cut off / their heads cut off (after C)
capite pro pietate damnatus estwas condemned to the loss of his head for piety
gladio caesa estwas cut down with the sword (after C and D)
gladio jugulata esthad her throat cut with the sword (after E)
gladio interemptae sunt / gladio necatuswere slain with the sword / was slain with the sword
gladio percussi sunt / percussa est gladiowere struck with the sword / was struck with the sword
gladio datagiven to the sword
equuleo levari / equuleo suspensa / equuleo tortito be raised upon the rack / hung upon the rack / tortured on the rack (after A)
fustibus caesi / fustibus mactatus / fustibus maceratibeaten with cudgels / slain with cudgels / wasted with cudgels
plumbatis caesa estwas beaten with leaded scourges (after C)
exungulata; ungulis abrasitorn with hooks; scraped with hooks (D: ungulae = hooks)
in carcere maceratos / carcere maceratiwasted in prison (after A)
capitali sententia punirito be punished by capital sentence (after C)
martyrium complevit / consummavit / compleveruntcompleted / consummated / completed (their) martyrdom
martyrii gloriam adeptus est / celebraruntobtained / celebrated the glory of martyrdom
martyrio coronatus / coronaturcrowned / is crowned with martyrdom
migravit ad Dominum / migraverunt ad Dominumpassed to the Lord (§8)
quievit / quievit in pace / quievit in senectute bonarested / rested in peace / rested in a good old age
spiritum reddidit / spiritum redderetgave back her spirit / gave back her spirit
exhalavit animambreathed out a soul
VigiliaThe vigil (after D and E)
Conceptio (Bouillart 0779A)The Conception (after E)
translatio / dedicatio / depositio / passiothe translation / the dedication / the deposition / the passion (§8)
Dei genitrixthe Mother of God (after A, C, D)
jubente X / jussu Xat the command of X / by order of X (after D)
sub persecutione X / persecutione X / tempore X / temporibus Xunder the persecution of X / in the persecution of X / in the time of X / in the times of X
consularis (Paschasius 0797)the consular (after D and E)
praefectus Urbisthe prefect of the City
in cimiterio Xin the cemetery of X
recolituris kept (after A)
gesta habentur / actus clari habenturwhose acts are extant / whose illustrious acts are extant
cum aliis Nwith N others
Bouillart brackets (M2, after A–E)Apud Bouillart., in margine: → [In Bouillart, in the margin: …] · Apud Bouillart., in textu charactere cursivo: … et ad oram paginae: → [In Bouillart, in the text, in cursive type: … and at the edge of the page: …] · Bouillart.: + clause → [Bouillart: …] · Interserit → [Bouillart inserts: …] · Bouillart., ad oram paginae: → [Bouillart, at the edge of the page: …] · Addit Bouillart. in textu: … Et in margine: → [Bouillart adds, in the text: … And in the margin: …] · Addit → [Bouillart adds: …] · a single variant word stays italic Latin, [Bouillart, [0783] dira] → [Bouillart, [0783] dira]. The Latin's italics are kept on the editorial words.

Keyed notes

Bouillart's raised-letter notes keyed INSIDE the Usuardus band, on every page I opened. Eight in this range. None injected, no [nt:] added for them. One TSV-ready line per note: leaf · corners · column · key · anchor words from OUR Latin with (a) at the key · the full note as printed, read at full resolution. Every one is key a (the letter restarts on each page). Band letters standing between the note's two columns (A/B/C/D) are Migne's, not note text.

`` n364 719/720 0719 a ad Romanos scribit. (a) Apud Neocorensem civitatem Hic Sollerius primum notat de suo, Pratensem codicem hoc die et duobus sequentibus a puris, imo ab omnibus ferme codicibus recedere. Ego, qui die sequenti nullam in codice lituram videbam, non manum aliam, non aliud attramentum, statim admirari, vertere folium, Sollerianum textum percurrere, scire avidus quid vitio censor Pratensi daret. Nihil a Pratensi diversum. Sed quid animi fuit cum hæc legi statim post textum : Undecumque puri sunt Pratensis, Heriniensis, etc. Fateor, vix risum tenere potui. Pergo legere varias lectiones hujus diei XXI : Turbatissima ibi omnia esse oportet, cum testetur Castellanus, ad XXII de sola Cæcilia agi : porro XXIII expunctum rursus textum totum, etc. Tum de Columbano, etc., ad XXIV observatur diversa manus ; unde ferme posset conjici eamdem omnino esse quæ XIX, XXI, XXII et XXIII, hujus mensis, in textus omnes grassatur. Credit lector hæc serio dici, et incipit Pratensi codici timere ex illo Castellani testimonio. Quæso, oculos conjiciat in alteram e regione paginam, omni timore liberabitur. Ego, inquit Sollerius, in Auctariis, hoc et duobus sequentibus diebus Castellani novissimo testimonio innitendum non putavi. Præclaram censuram ? Cætera videamus. Primum stomachatur Sollerius hic additam fuisse Mariam Neocorensem : nullo tamen argumento sanctæ virginis mortem die I hujus mensis potius quam hoc die consignandum esse. Deinde affirmat Columbanum ab Usuardo hic fuisse memoratum. Fateor satius futurum fuisse Columbanum relinquere quo illum loco primum annuntiaverat. Nam, teste Jona Vitæ auctore, sanctus ille abbas hoc die mortem obiit. Sed majorem, quam Adoni, fidem habuit Usuardus Kalendario quod Ludovici Pii tempore conditum fuit pro quibusdam Galliarum ecclesiis, quæ ritum Romanum a Carolo Magno præscriptum amplecti vellent ; forte etiam incidit in Gellonense Martyrologium, quod et ipsum non hoc die, sed XXIII hujus mensis sanctum Columbanum memorat. Demetrius et Honorius sumuntur ex Hieronymianis Indicibus, qui undecim alios addunt, saltem in perantiquo nostro codice. BOUILLART. n367 725/726 0725 a Interserit Bouillart.: (a) In Italia, beati Columbani Pugnat Sollerius Columbanum non fuisse hodie ab Usuardo memoratum. Argumenta duo sunt. Primum ex Adonis auctoritate ducit, quem certus est de Columbano mentionem fecisse medius tertius. Alterum vero est dies mortis Columbani, quem diem esse hujus mensis XXI testatur Ionas, Vitæ scriptor. Jam dixi non semel, Usuardus erraverit necne, nihil nostra interesse, propter errata quædam opus auctori abjudicari non posse : quod tamen ultimum argumentum ita malum judico, ut Sollerii causa bonum esse vellem. De isto articulo nescio quid Sollerium admonuerit Chamillartus, sed in Auctariis video legisse illum aliter atque Castellanus legit. Quod certe non capio, inquit Sollerius, nisi a tempore Sirmondi nova interpolatio accesserit. Tam atrocem accusationem ulciscerer, nisi iratus essem. BOUILLART. n387 765/766 0765 a pago Bituricensi, sancti Syrani (a) abbatis Syrani commemoratio a prima manu sine ulla litura, addita tamen, sed ab Usuardo. Notus est ille Syranus aut Sigirannus. Ejus gesta Labbeus in Bibliotheca et Mabillio in Actis Benedictinis juris publici fecerunt. BOUILLART. n396 783/784 0783 a dira], carceris custodia macerata (a), cum Hoc loco folium ex codice avulsum est. Sed qui illud restituit, quia majoribus litteris usus est, hunc articulum imperfectum reliquit et plus media parte truncum. Quæ deerant, ex codice Pratensi B. supplevit Sollerius. Laudo factum et imitor. BOUILLART. n417 825/826 0825 a Bouillart.: (a) Civitate Hostia, sancti Basilei Fateor Basileum hic non bene fuisse ab Usuardo annuntiatum. Nam si Hieronymia nos indices secutus est, scribere debuit : Civitate Hostia, SS. Demetrii, Honorati (nam de Floro nulla mentio in pervetusto nostro codice) ; aut si Basileum animus erat commemorare, non Hostiam sed Antiochiam civitatem assignari oportebat. Quærenti hujus errati causam, in mentem rediit diei XXI Novembris, ubi legeram : Civitate Hostia, sanctorum martyrum Demetrii et Honorii. Statim evolvi nostrum Hieronymiani Martyrologii codicem qui ad ætatem Usuardi proxime accedit, quemque verisimile est ex illo exscriptum esse, quem Usuardus in suo scribendo consuluit. Ibi utroque die, id est XXI Novembris et XXII Decembris, memoratos video eosdem sanctos ex iisdem versibus, Hostiæ, SS. Demetrium et Honorium, Antiochiæ, sanctum Basileum, hoc uno discrimine, quod XXII Decembris pro Honorius legatur Honoratus. Equidem conjicio ex illa sanctorum urbiumque similitudine errorem fluxisse. Fortasse Usuardus articulum suum clauserat SS. Demetrii et Honorati commemoratione. Postea in memoriam rediens eosdem sanctos XXI die Novembris fuisse consignatos, vitium scriptoris suspicatus delevit quod scripserat (nam falso monuit Castellanus nullam esse lituram), sanctum Basileum subrogavit, et memoriæ lapsu pro Antiochia scripsit Hostia. Ut ut est, nihil inde auctoritatis amittit Pratensis codex qui autographi loco habebitur, donec erunt qui ex fonte haurire malint quam rivulos consectari. BOUILLART. n421 833/834 0833 a (a) Vigilia natalis Domini. Apud Antiochiam Pratenses mss. omnes, uno excepto, juxta morem antiquum Usuardi nostri ævo usitatum, annum hic incipiunt, quos sequuntur innumeri alii. Martyrologium tamen Sollerii a Circumcisione Domini, id est a Kalendis Januarii, initium ducit. BOUILLART. n422+n423 835/836+837/838 0835 a interserit Bouillart.: (a) ebdomada, juxta Danielis Sollerio non placet quod Usuardinus codex Pratensis cum non nullis aliis, inter, anno Cæsaris Augusti XLII et olympiadis CXCIII legat, hebdomada, juxta Danielis prophetiam, LXVI. Hæc verba ad textum pertinere non existimat, eo quod in quinque codicibus, quos hoc in loco puros censet, minime reperiantur. At hi codices Pratensi inferiores ætate sunt. Uter vero alteri est anteponendus, fons rivulo, an fonti rivulus ? Cur cæteri codices non habeant, nescio. Nam nulla hic litura est in Pratensi. Suspicor primum ab Usuardo fuisse scripta ; sed cum dictavit offerendum regi Martyrologium, hac de re opinionum varietate territum timuisse, ne quid incerti traderet. BOUILLART. n433 857/858 0857 a illustrem fecerunt. (a) Et in eadem urbe Prat. codicem cum Antuerp.-Maj. et Rosweyd. excedere contendit Sollerius eo quod post cæsa est addant jussu Aureliani principis. Quis non videat hæc ab ipso auctore esse descripta, ut tempus sanctæ Columbæ martyrii accuratius demonstraretur ? Hæc verba, jussu Aureliani principis, loco quidem eraso, sed prima scripta sunt manu. Lectionem eamdem habent codices Pratenses B et D, Colbert. B, Victorin. B, Conchensis, Pontisar., Sandionys. et Montisburgensis. Notandum in eodem hoc articulo hæc verba, qui a pontifice Romano ad etc. in litura versari, cujus nullum in Dervensi codice vestigium, quæque adeo ante oblatum Carolo Martyrologium facta fuerat. Duæ sunt igitur in isto articulo lituræ diversi temporis. Eruditos rogo inspectum veniant an diversa scriptura sit. BOUILLART. ``

Transcription notes:

Pages opened with the band checked and no keyed note: n351, n352/f348, n354, n356, n360/f356, f358 (n362 was low-res), n369/f365, n371, n377/f373, n378/f374, n380, n382, n390, n392, n393, n394, n395/f391, n405/f401, n408/f404, f405, n411, n414, n419/f415, n434. Leaves in n351–n434 opened on NEITHER copy, so any band they carry was not surveyed for keyed notes: n353, n355, n357–359, n361, n363, n365–366, n368, n370, n372–376, n379, n381, n383–386, n388–389, n391, n397–404, n406–407, n410, n412–413, n415–416, n418, n420, n424–432. (n409, cols 809/810, was read on Gallica f405.) The eight notes above sit on eight of the ~35 band pages opened.

Scripture checked (brief §5, 7a″)

No verse is quoted AS a quotation anywhere in 0693–0857. References and echoes were phrase-searched in sources/vulgate/clementine-flat.txt:

Rejected candidates, and why